De schoonmaak- en glazenwassersbranche heeft een nieuwe cao, maar van volledige overeenstemming aan de onderhandelingstafel is geen sprake. Werkgeversorganisatie Schoonmakend Nederland en CNV gaan verder met de afspraken voor de periode van 1 juli 2026 tot en met 30 juni 2028, terwijl FNV zich niet achter het akkoord heeft geschaard. De leden van FNV wezen het bereikte onderhandelingsresultaat met grote meerderheid af.

Daarmee ontstaat een opvallende situatie in een sector waarin ongeveer 125.000 mensen werkzaam zijn. De nieuwe cao bevat belangrijke verbeteringen, zoals hogere lonen, een aanzienlijk ruimere reiskostenvergoeding en een loyaliteitsbonus. Tegelijkertijd is er stevige kritiek op onder meer het ziektegeld en de hoogte en timing van de loonstijgingen.

Voor schoonmaakondernemers betekent de nieuwe cao bovendien dat zij rekening moeten houden met hogere personeelskosten. Vooral voor kleinere en middelgrote bedrijven kan dat gevolgen hebben voor de kostprijs en daarmee voor de tarieven richting opdrachtgevers.

Eerst gezamenlijk aan de onderhandelingstafel

Opvallend is dat Schoonmakend Nederland, CNV en FNV aanvankelijk wel gezamenlijk tot een onderhandelingsresultaat kwamen. SIEV, de tweede grote werkgeversorganisatie, was niet voor de onderhandelingstafel uitgenodigd.

Vervolgens moesten de achterbannen zich over het resultaat uitspreken. Aan werkgeverszijde stemden de leden van Schoonmakend Nederland in. Ook bij CNV was er ruime steun: 81 procent van de stemmende CNV-leden ging akkoord.

Bij FNV gebeurde precies het tegenovergestelde. Daar stemde 81 procent van de deelnemende leden tegen het resultaat.

Dat verschil maakt duidelijk hoe uiteenlopend dezelfde afspraken binnen de sector worden beoordeeld. Waar CNV voldoende verbeteringen ziet om met het resultaat verder te gaan, vinden veel FNV-leden dat de gemaakte afspraken onvoldoende tegemoetkomen aan de problemen waarmee schoonmakers te maken hebben.

In totaal 6,1 procent meer loon

Een van de belangrijkste onderdelen van de cao is uiteraard de loonontwikkeling. De lonen worden in twee stappen verhoogd. Op 1 januari 2027 komt er 3,1 procent bij. Op 1 januari 2028 volgt nog eens een verhoging van 3 procent. Over de looptijd gaat het daarmee om een totale nominale verhoging van 6,1 procent. Juist hierover bestaat verschil van inzicht tussen de vakbonden.

CNV erkende na de ledenstemming dat er onder de eigen achterban zorgen zijn over de loonontwikkeling en de inflatie, maar voor een ruime meerderheid waren die bezwaren onvoldoende om het totale resultaat af te wijzen.

FNV kijkt daar anders tegenaan. De bond vindt de afgesproken loonstijgingen van 3,1 procent per 1 januari 2027 en 3 procent per 1 januari 2028 te laag en vindt bovendien dat werknemers te lang op de eerste verhoging moeten wachten. FNV zette tijdens de onderhandelingen in op een loonstijging van 12 procent. In de openbare toelichting van FNV staat overigens niet vermeld op welke exacte eerdere datum die volledige verhoging volgens de bond had moeten ingaan.

Daarnaast wilde FNV een automatische prijscompensatie (APC) in de cao opnemen. Dat houdt in dat de lonen automatisch worden aangepast aan de inflatie: stijgen de prijzen, dan stijgen de lonen volgens de afgesproken systematiek mee. Daarmee wil de vakbond voorkomen dat werknemers door inflatie aan koopkracht verliezen. Een dergelijke automatische koppeling is niet in de nieuwe schoonmaak-cao opgenomen.

De vraag is daarom niet alleen wat een loonstijging werkgevers kost, maar ook welk loon noodzakelijk is om schoonmaakwerk aantrekkelijk genoeg te houden en de kwaliteit te behouden.

Reiskosten worden fors verbeterd

Een belangrijke verbetering voor werknemers is de nieuwe reiskostenregeling. Vanaf 1 januari 2027 krijgen medewerkers voor het woon-werkverkeer recht op een vergoeding van deur tot deur, gebaseerd op het maximale fiscaal onbelaste bedrag. Voor veel schoonmakers is dat een wezenlijke verbetering. Juist in de schoonmaak werken veel mensen op locaties die niet altijd gemakkelijk met het openbaar vervoer bereikbaar zijn. Daarnaast hebben werknemers regelmatig meerdere werklocaties of moeten zij op zeer vroege of late tijdstippen reizen.

CNV noemt de verbetering van de reiskosten dan ook een van de belangrijkste pluspunten van het akkoord.

Voor werkgevers heeft deze afspraak vanzelfsprekend een andere kant. De vergoeding betekent een structurele stijging van de personeelskosten. Werkgevers zullen deze kosten uiteindelijk moeten meenemen in hun calculaties en tarieven.  Dit is voor hen dan weer een nieuwe uitdaging.

Loyaliteitsbonus voor trouwe medewerkers

De cao bevat daarnaast een extra waardering voor medewerkers die langdurig in de branche werkzaam zijn.

Werknemers die twintig jaar of langer in de schoonmaakbranche actief zijn, kunnen een eenmalige bruto loyaliteitsuitkering ontvangen van maximaal 1.000 euro. Het uiteindelijke bedrag is afhankelijk van het aantal contracturen.

Met deze regeling proberen cao-partijen werknemers die langdurig voor de sector behouden zijn gebleven extra te waarderen.

Dat is niet onbelangrijk. De arbeidsmarkt is krap en schoonmaakbedrijven investeren veel tijd en geld in het vinden, opleiden en begeleiden van medewerkers. Het vasthouden van ervaren werknemers wordt daardoor steeds belangrijker.

Ziektegeld vormt belangrijk breekpunt

Een van de meest gevoelige onderdelen van de nieuwe cao betreft de loondoorbetaling tijdens ziekte.

Vanaf 1 juli 2026 wordt daarbij gekeken naar het aantal dienstjaren. Werknemers die korter in dienst zijn krijgen tijdens ziekte niet automatisch hetzelfde percentage doorbetaald als collega’s met een langer dienstverband.

Werkgevers bieden werknemers daarbij een oplopende inkomensbescherming: werknemers met nul tot twee dienstjaren ontvangen 85 procent van het dagloon, na twee dienstjaren stijgt dit naar 90 procent en medewerkers die langer dan zes jaar in dienst zijn, kunnen rekenen op volledige doorbetaling van 100 procent

Juist deze regeling stuit bij FNV op grote weerstand. De bond vindt dat werknemers bij ziekte niet financieel gestraft mogen worden en ziet de nieuwe systematiek als een verslechtering voor medewerkers die nog niet lang genoeg in de sector werkzaam zijn.

Werkgevers kijken nadrukkelijk ook naar de andere kant van het probleem. Het ziekteverzuim in de schoonmaak is hoog en vormt voor bedrijven een aanzienlijke kostenpost. Vooral kleinere schoonmaakbedrijven kunnen langdurige uitval van medewerkers financieel en organisatorisch sterk gaan merken.

De nieuwe regeling moet volgens de werkgevers bijdragen aan meer grip op verzuim.

Hier botsen twee belangen rechtstreeks op elkaar: inkomenszekerheid voor een zieke werknemer tegenover de wens van werkgevers om verzuim beheersbaar en betaalbaar te houden (buig om zodat het positief is voor werkgevers).

FNV wilde opnieuw onderhandelen

Na de afwijzing door de achterban liet FNV weten opnieuw met Schoonmakend Nederland en CNV in gesprek te willen. De bond stelde dat het onderhandelingsresultaat op vier belangrijke punten onvoldoende was. Naast het ziektegeld ging het om het ontbreken van automatische prijscompensatie, de volgens FNV te beperkte loonstijging en de positie van schoonmakers in hotels en vakantieparken.

Ook kondigde FNV acties aan

CNV koos voor een andere koers. Omdat 81 procent van de eigen leden vóór het resultaat stemde, kon de bond volgens onderhandelaar Jan Kampherbeek moeilijk anders dan die ledenuitspraak respecteren.

Daarmee is binnen de werknemersvertegenwoordiging een bijzondere situatie ontstaan: de ene vakbond ziet voldoende basis voor een nieuwe cao, terwijl de andere grote bond vindt dat werknemers tekort worden gedaan.

Wat betekent dit voor schoonmaakbedrijven?

Voor ondernemers is vooral van belang dat de nieuwe cao daadwerkelijk financiële gevolgen heeft. De loonstijging is daarbij slechts één onderdeel. Ook de ruimere reiskostenvergoeding en de loyaliteitsbonus moeten worden meegenomen in de totale personeelskosten.

Schoonmaakbedrijven werken traditioneel met relatief kleine marges.  Wanneer de arbeidskosten stijgen, neemt de druk op de marges toe, zeker omdat schoonmaakbedrijven binnen lopende overeenkomsten niet altijd de mogelijkheid hebben om hogere kosten direct door te berekenen in de tarieven aan opdrachtgevers

De nieuwe cao heeft voor schoonmaakondernemers gevolgen die verder gaan dan alleen de loonstijging van 6,1 procent. De totale kostenontwikkeling wordt mede bepaald door reiskosten, werkgeverslasten, verzuim, opleidingen, vervanging en andere arbeidsvoorwaarden. Juist de combinatie van deze kosten maakt dat de financiële impact van de nieuwe cao voor ondernemers aanzienlijk kan zijn

Voor bedrijven die meerjarige contracten hebben afgesloten tegen vaste of slechts beperkt geïndexeerde tarieven kan dat extra ingewikkeld worden.

Gesprek met opdrachtgevers noodzakelijk

De nieuwe cao, die werknemers betere arbeidsvoorwaarden biedt, is uiteindelijk niet alleen een aangelegenheid tussen werkgevers en werknemers. Wanneer opdrachtgevers kwalitatief goede schoonmaak willen én verwachten dat medewerkers onder goede voorwaarden hun werk kunnen doen en fatsoenlijk worden beloond, vraagt dat ook om tarieven die recht doen aan de hogere kosten waarmee schoonmaakbedrijven worden geconfronteerd

Voor schoonmaakbedrijven betekent dit tegelijkertijd een extra belasting. Naast de dagelijkse bedrijfsvoering vraagt de nieuwe cao van ondernemers dat zij de ontwikkeling van de arbeidskosten nauwlettend volgen en opdrachtgevers tijdig meenemen in de financiële gevolgen daarvan. Dat kost extra tijd en aandacht, terwijl de ruimte om hogere kosten binnen lopende overeenkomsten direct in de tarieven te verwerken vaak beperkt is.

Voor ondernemers is het belangrijk dat zij richting opdrachtgevers duidelijk kunnen maken waar de hogere kosten uit de nieuwe cao vandaan komen. Dat vraagt om een zorgvuldige onderbouwing per schoonmaakcontract, terwijl ondernemers tegelijkertijd te maken hebben met bestaande afspraken en beperkte mogelijkheden om kostenstijgingen tussentijds door te berekenen.

Zeker voor kleinere bedrijven kan transparantie richting de opdrachtgever belangrijk zijn. Zij beschikken doorgaans over minder financiële ruimte om kostenstijgingen gedurende langere tijd zelf op te vangen.

Mkb-bedrijf voelt veranderingen snel

Voor het midden- en kleinbedrijf binnen de schoonmaakbranche is de nieuwe cao daarom een dossier dat verder gaat dan alleen de salarisadministratie.

Een groot schoonmaakbedrijf kan kostenstijgingen over veel objecten en contracten verdelen. Een kleinere ondernemer die enkele grote klanten heeft, is veel kwetsbaarder wanneer een opdrachtgever niet bereid is een hogere prijs te betalen.

Daar staat tegenover dat juist kleinere schoonmaakbedrijven zich kunnen onderscheiden op goed werkgeverschap, persoonlijk contact en het behouden van medewerkers.

De verbeterde reiskostenvergoeding en loyaliteitsbonus kunnen daarbij worden gebruikt als onderdeel van een breder personeelsbeleid. In een arbeidsmarkt waarin goede schoonmakers schaars zijn, is personeel immers niet uitsluitend een kostenpost. Het vermogen om mensen te behouden wordt steeds nadrukkelijker een concurrentiefactor.

Een cao met twee gezichten

De nieuwe cao heeft daarmee duidelijk twee gezichten. Aan de ene kant krijgen werknemers betere reiskosten, hogere lonen en extra waardering voor langdurige inzet. Aan de andere kant vinden veel FNV-leden de loonontwikkeling onvoldoende en is er grote weerstand tegen de nieuwe afspraken over ziekte. Voor werkgevers biedt de cao meer duidelijkheid voor de komende twee jaar en moet de aangepaste verzuimregeling bijdragen aan meer beheersbaarheid van ziekteverzuim. Tegelijkertijd stijgt de kostprijs van arbeid verder.

Daarmee verdwijnen de grote vraagstukken in de branche niet. Hoe blijft schoonmaakwerk aantrekkelijk? Hoe kunnen bedrijven medewerkers behouden? Hoe hoog mogen arbeidskosten oplopen voordat opdrachtgevers afhaken? En hoeveel ruimte hebben vooral kleinere bedrijven nog wanneer hogere cao-kosten niet volledig kunnen worden doorberekend?

Verdeeldheid blijft boven de markt hangen

Het ontbreken van de handtekening van FNV is daarom meer dan een formeel detail. De nieuwe cao komt tot stand terwijl een groot deel van de georganiseerde werknemers via FNV heeft laten weten zich niet in het resultaat te kunnen vinden. Dat kan gedurende de looptijd van de cao gevolgen blijven hebben voor de arbeidsverhoudingen binnen de sector.

Voor werkgevers is rust aan het cao-front belangrijk. Voor werknemers is vertrouwen noodzakelijk dat hun koopkracht, arbeidsomstandigheden en inkomenszekerheid voldoende worden beschermd.

Juist dat gezamenlijke draagvlak staat nu onder druk. Voor de schoonmaakbranche begint daarmee een bijzondere cao-periode. Er ligt voor twee jaar duidelijkheid over belangrijke arbeidsvoorwaarden, maar tegelijkertijd is de discussie over loon, ziektegeld, werkdruk en waardering allerminst voorbij.

Voor schoonmaakondernemers betekent de nieuwe cao dat het belangrijk is om de financiële gevolgen zo snel mogelijk volledig in kaart te brengen. Daarbij gaat het om meer dan alleen de loonpercentages. Ook andere kostenontwikkelingen spelen een rol. Een tijdig gesprek met opdrachtgevers over de gevolgen voor de kostprijs kan daarbij helpen, zeker omdat ondernemers binnen lopende contracten niet altijd de mogelijkheid hebben om kostenstijgingen direct door te berekenen

Want één ding staat vast: betere arbeidsvoorwaarden moeten uiteindelijk ergens worden betaald. Zolang deze hogere kosten niet of slechts gedeeltelijk kunnen worden doorberekend aan opdrachtgevers, komen ze rechtstreeks voor rekening van de schoonmaakondernemer en zetten ze de bedrijfsvoering en marges verder onder druk

Tekst Redactie SIEV- Dagblad.