En dan staat de Arbeidsinspectie voor de deur. Je krijgt een controle. Als goede ondernemer heb je alles op orde, denk je. Dan vraagt de inspecteur: “Heeft u een bedrijfs-RI&E?” Huh… een wat?

Misschien is dat wat kort door de bocht, want natuurlijk weet je dat je als ondernemer met personeel een RI&E moet hebben. Ook bij controles in de hotelschoonmaak kan de Arbeidsinspectie naar je bedrijfs-RI&E vragen.

Een bedrijfs-RI&E is een overzicht van de risico’s voor de veiligheid en gezondheid van medewerkers op het werk. RI&E staat voor risico-inventarisatie en -evaluatie. Daarbij hoort een plan van aanpak waarin staat hoe het bedrijf die risico’s gaat verminderen.

Daar zit de waarde van een bedrijfs-RI&E: het verminderen van risico’s. Door de risico’s te inventariseren en te beschrijven, weet je waar de gevaren liggen. Vervolgens kun je bepalen welke maatregelen nodig zijn om die risico’s zo veel mogelijk te beperken.

Je legt je bedrijfs-RI&E voor aan de inspecteur. Dan komt de vervolgvraag: “Heeft u ook een plan van aanpak, een PvA?” Huh… een plan van aanpak?

In je plan van aanpak beschrijf je welke risico’s je als eerste aanpakt en welke maatregelen je neemt. Je legt vast wie verantwoordelijk is voor de uitvoering, wie toezicht houdt en wanneer de maatregelen uitgevoerd moeten zijn. Ook beschrijf je wanneer een actie als afgerond kan worden beschouwd.

Prima, een handig overzicht dat je kunt overhandigen. Maar vooral een handvat om mee aan de slag te gaan. Dan kan de volgende vraag komen: “Heeft u ook een TRA?” Huh… een wat?

TRA staat voor taakrisicoanalyse. Daarmee breng je de risico’s van een specifieke taak in kaart. Zo’n analyse kan helpen om risico’s uit je bedrijfs-RI&E verder uit te werken. In een goede TRA beschrijf je de taak, de gevaren en mogelijke gevolgen, de ernst van de risico’s en de maatregelen die nodig zijn. Hieronder staat een voorbeeld.

Taak	Risico¹	Gevaar en mogelijk gevolg	Vereiste maatregelen
Wissen, dweilen en stofzuigen	Middel → laag	Herhaaldelijk bukken, reiken en duwen; rug-, schouder- en armklachten.	Gebruik verstelbare stelen en lichte hulpmiddelen. Beoordeel karren en routes, wissel de belasting af en plan een haalbare hoeveelheid werk met voldoende pauzes.

¹ Risico vóór en na het nemen van maatregelen. De beoordeling hangt af van de werksituatie.

Mooi, je bent als ondernemer goed bezig: op papier klopt alles. Nu moet veilig werken ook onderdeel worden van de dagelijkse praktijk in je hele bedrijf. Bespreek je RI&E met het management en je medewerkers. Zorg dat zij zich bewust zijn van de risico’s en weten wat ze kunnen doen voor hun eigen veiligheid en die van anderen. Dan komt er nog een vraag: “Heeft u ook een object-RI&E?” Wat? Alles staat toch al in de bedrijfs-RI&E en veilig werken zit toch in ons DNA?

Een object-RI&E brengt de risico’s per locatie of opdracht in kaart. Schoonmaken in een hotel is immers iets anders dan schoonmaken in een autogarage. Iedere locatie heeft eigen risico’s, die je concreet moet meenemen in je risico-inventarisatie. Een object-RI&E helpt daarbij. Er zijn ook apps die je kunnen ondersteunen bij het vastleggen van die risico’s.

Je hebt je bedrijfs-RI&E opgesteld. Heb je 26 of meer medewerkers? Dan moet je deze laten toetsen door een bevoegde arbokerndeskundige of een gecertificeerde arbodienst.

Bij 25 medewerkers of minder hoeft dat niet als je een erkend RI&E-instrument voor jouw branche gebruikt. Gebruik je dat niet, dan is toetsing meestal wél verplicht.

Je wilt je bedrijfs-RI&E laten toetsen, maar er is een wachtlijst. Die geeft je niet automatisch uitstel van de verplichte toetsing. Je blijft als werkgever verantwoordelijk voor de toetsing op grond van artikel 14 van de Arbowet. Als verplichte toetsing ontbreekt, kan de Arbeidsinspectie daartegen optreden.

Vraag je arbodienst om een concrete toetsdatum en informeer of een andere bevoegde deskundige de toetsing kan uitvoeren. Lukt dat niet? Zoek dan zo nodig een andere gecertificeerde arbodienst of een bevoegde arbokerndeskundige. Alleen een diploma hogere veiligheidskunde (HVK) is onvoldoende: een veiligheidskundige die toetst, moet ook de juiste certificering hebben en binnen zijn deskundigheidsgebied blijven. Afhankelijk van de risico’s kunnen meerdere deskundigen nodig zijn.

Voer ondertussen het plan van aanpak uit. Wacht met het aanpakken van bekende risico’s niet op het toetsrapport.

Tip: bewaar je aanvragen, de reacties daarop en de bevestiging van de geplande afspraak. Daarmee kun je je inspanningen onderbouwen. Het vervangt de verplichte toetsing niet.

Loopt er al een inspectietraject en dreigt de toetsing vertraging op te lopen? Neem dan direct contact op met de inspecteur en leg de situatie vast.

“Nederland, regelland”, hoor ik vaak. Toch is het juist hier belangrijk om de regels na te leven. Je wilt toch dat iedereen die voor je werkt ’s avonds weer veilig thuiskomt bij een partner, kinderen of huisdieren? “Het kost weer tijd en geld”, is ook zo’n argument. Maar wat is een mensenleven waard? En wat zijn de gevolgen als een medewerker door onveilig werk ziek wordt of uitvalt? Het klinkt hard, maar het is de werkelijkheid.

“Dan zetten we toch zzp’ers in? Die moeten voor hun eigen veiligheid zorgen.” Zucht… Ook als je met zzp’ers werkt, heb je een verantwoordelijkheid voor veilig en gezond werken. Als ondernemer wil je jezelf toch elke avond in de spiegel kunnen aankijken, wetend dat je alles goed hebt geregeld en dat de mensen die voor jou werken hun werk veilig hebben kunnen uitvoeren?

Bij de audit voor het SIEV-keurmerk komt ook de bedrijfs-RI&E aan bod. Juist om de bovenstaande redenen.

Tekst: Edgar van Engelen.