Meer dan de helft van de Nederlandse huishoudens had op 1 december 2025 een vast energiecontract, blijkt uit cijfers van de Autoriteit Consuement & Markt (ACM). Vaak afgesloten na de energiecrisis uit angst voor nieuwe prijsstijgingen. Normaal kunt u tijdens zo’n contract niet boetevrij overstappen, maar door de nieuwe Energiewet (die sinds 2026 geldt) kan dat dit jaar in veel gevallen wel. Hoe zit dat precies? En is het ook verstandig? Dit meldt Max Vandaag.
Waarom is er sinds 2026 een nieuwe Energiewet?
De nieuwe Energiewet is op 1 januari 2026 ingegaan en moet Nederland helpen bij de energietransitie van fossiele brandstoffen naar duurzame energie. De nieuwe energiewet vervangt de verouderde Elektriciteitswet en Gaswet, omdat deze volgens de overheid niet meer aansluiten bij het huidige en toekomstige energiesysteem.
De nieuwe wet is dan ook een uitgebreid pakket aan regels dat (onder andere) consumenten beter moet beschermen. Zo moeten energieleveranciers bijvoorbeeld duidelijkheid geven over terugleverkosten voor zonnepanelen, transparanter zijn bij problemen of risico’s rond hun dienstverlening en zorgvuldiger omgaan met het delen van klantdata.
Door de nieuwe regels kunnen veel mensen boetevrij overstappen
Gevolg van deze nieuwe wet is dat veel energieleveranciers in 2026 hun voorwaarden aanpassen. Dat mag niet zomaar tijdens de looptijd van een vast contract. Sterker nog: dat betekent volgens Verenging Eigen Huis (VEH) dat klanten zonder zogenoemde opzegvergoeding mogen overstappen. Let op: u moet wel eerst door de leverancier geïnformeerd zijn dat de voorwaarden zijn aangepast. En ook geeft de leverancier vaak een deadline. Reageert u buiten die termijn, dan kan er alsnog een boete gelden.
Klanten van energieleveranciers die zijn aangesloten bij de branchevereniging Energie-Nederland, goed voor ongeveer 90 procent van de markt, hebben in 2026 in elk geval recht op een boetevrije opzegging van hun contract. Dat bevestigt de organisatie aan RTL Nieuws. Ze benadrukt wel dat het ‘aan de individuele leveranciers is hoe zij hierover communiceren’.
Voor consumenten die na 1 juni 2023 een vast contract hebben afgesloten, kan dat interessant zijn. Sindsdien geldt er namelijk een opzegvergoeding wanneer iemand voor het einde van de looptijd het energiecontract opzegt. Dit geldt dus alleen voor een vast contract. Een variabel of dynamisch contract kunt u altijd (maandelijks) kosteloos opzeggen.
Of boetevrij overstappen ook loont, verschilt per situatie
Of overstappen voor u voordelig is, hangt onder andere af van het moment waarop u een vast contract heeft afgesloten. Heeft u bijvoorbeeld in november 2023 een 3-jarig stroomcontract afgesloten tegen 35 cent per kilowattuur (kWh), terwijl de prijs nu rond de 22 cent per kilowattuur (kWh) ligt, dan kan overstappen mogelijk lonen. Een kWh is de hoeveelheid stroom die u in één uur verbruikt.
Toch is het maar de vraag in hoeverre overstappen écht loont. Judith Scholte, belangenbehartiger bij Vereniging Eigen Huis (VEH) zegt daarover: “Meestal ontvang je een korting als je een vast energiecontract afsluit. Wat veel mensen niet weten, is dat je deze korting vaak pas aan het einde van je contract ontvangt. Stap je eerder over, dan ben je deze korting kwijt.”
Maak daarom altijd een goede berekening of overstappen zin heeft en kijk daarbij ook of u zonder eventuele korting nog steeds voordeliger uit bent.
Zo komt u erachter wat op uw contract van toepassing is
Heeft u zelf nog niets gehoord van uw energieleverancier, maar denkt u er wel over om over te stappen? Neem dan contact op met uw energieleverancier en vraag welke regels voor uw contract gelden. Zij kunnen precies aangeven of u onder de nieuwe Energiewet ook boetevrij kunt opzeggen en welke voorwaarden daarbij horen. Zorg er wel voor dat de wijziging ook altijd zwart op wit staat. De leverancier moet u dus schriftelijk informeren (bijvoorbeeld per e‑mail of brief) en niet alleen telefonisch.
(Bron: Archief, Rijksoverheid, Vereniging Eigen Huis, RTL Nieuws, Indepenter.
Publikatie: Max Vandaag.
