Halbe Zijlstra is voorzitter van de NBBU. Op de website van de branchevereniging voor uitzendbureau staat interessant interview met het voormalige Tweede Kamerlid. De NBBU vertegenwoordigt een kwart van de uitzendbranche.

“Wordt 2026 eindelijk het jaar waarin malafide partijen worden aangepakt? Want als dat niet gebeurt, blijven problemen bestaan. De sector lijdt daar onder en dat is onterecht. We kunnen wel wetten blijven maken, maar lossen die het probleem daadwerkelijk op? En zo niet: schaffen we ze dan weer af?”

Het eerste jaar van Halbe Zijlstra als voorzitter van de NBBU zit erop. Aan het einde van 2025 neemt hij uitgebreid de tijd om terug te blikken. Wat viel hem op in zijn nieuwe rol? Hoe ziet hij de rol van de sector? En hoe ziet hij de rol van de NBBU in die sector? In dit vraaggesprek blikt hij terug op een bewogen jaar en richt hij de blik op 2026. “Er gaat ontzettend veel tegelijkertijd veranderen.”

Je bent nu ruim een jaar voorzitter van de NBBU. Hoe heb je de eerste maanden ervaren?

“Wat me meteen opviel, is dat de NBBU echt een kundige club is. Er zit ongelooflijk veel kennis, gedragen door mensen die weten waar ze het over hebben. Dat hoor je ook terug van andere partijen: in de politiek, bij ambtenaren, andere brancheorganisaties – er is respect voor wat de NBBU inbrengt. Dat maakte mijn start prettig en solide: je voelt dat je onderdeel wordt van een organisatie die ertoe doet.”

“Tegelijk viel me op hoe hardnekkig het frame is waarmee de sector te maken heeft. Dat is frustrerend voor de mensen die hier met hart en ziel werken, want het draait steeds om een paar dossiers die maar een klein deel van de sector raken. Maar zodra je het hebt over uitzenden of bemiddeling, gaat het gesprek binnen tien seconden over misbruik van arbeidsmigranten of schijn-zzp’ers.”

“De échte discussie – wat een gezonde, goed functionerende arbeidsmarkt nodig heeft – verdwijnt daardoor volledig naar de achtergrond. In Den Haag roept en regelt men van alles, maar het functioneren van de arbeidsmarkt wordt er niet beter op. Er worden regels op regels gestapeld. Maar malafide partijen houden zich toch niet aan regels. De bonafide bedrijven implementeren alles keurig en dragen de kosten, terwijl de ‘rotzakken’ – laat ik het zo maar noemen – vrijuit gaan en er zelfs een concurrentievoordeel door krijgen. Dat bevordert misbruik juist.”

Hoe kunnen we dat eenzijdige debat doorbreken?

“Door steeds weer het bredere plaatje te laten zien. Alles hangt met elkaar samen. De NBBU moet nóg duidelijker laten zien dat wij oplossingen bieden: een contractneutraal stelsel, duidelijke keuzes in arbeidsmigratie – en dan bedoel ik zowel het toelaten van buitenlandse techneuten die we keihard nodig hebben als het eerlijk benoemen dat we zonder arbeidsmigranten de zorg, bouw en energietransitie simpelweg niet overeind houden. De overheid moet hierin keuzes durven maken.”

“Ook vergeten we in het debat vaak de wensen van werkenden. Flexibiliteit hoort bij een goed functionerende arbeidsmarkt. En inleners zijn uiteindelijk bepalend voor hoe dat gebeurt. Misbruik ontstaat niet als opdrachtgevers niet sturen op de allerlaagste prijs.”

Waar zit volgens jou de kern van de oplossing?

“Heel simpel: in handhaving. Handhavende instanties zijn vaak terughoudend, soms zelfs bang, vooral bij zware criminaliteit. Maar als bedrijven bedreigd worden, moet de overheid onmiddellijk kunnen ingrijpen en bedrijven sluiten.”

“Een andere belangrijke factor is dat we serieus aan de slag moeten met een stelselwijziging. We moeten accepteren dat een stelselwijziging enorm en ingrijpend is, en jaren duurt. Maar níets doen is geen optie. Als de arbeidsmarkt vastloopt, loopt de economie vast, en vallen essentiële functies, zoals in de zorg, om.”

“We zijn verleerd om te zeggen dat veranderingen negatieve gevolgen hebben. Zonder gedoe geen verandering. Soms moeten we door een periode van onrust om tot echte oplossingen te komen. Ik vergelijk de arbeidsmarkt graag met een bakelieten telefoon. We weten dat we een smartphone nodig hebben – inmiddels misschien zelfs alweer iets nieuws – maar we blijven doen alsof het afschaffen van die oude telefoon ‘te moeilijk’ is. Dat is geen optie.”

Hoe kijk je naar de rol van vakbonden in dit debat?

“Vakbonden nemen tegenwoordig alleen nog op met de vaste telefoon, om het zo te zeggen. Hun achterban vergrijst, en dat is ook waar hun grootste belang ligt. Daarmee sluiten ze niet goed meer aan bij de hedendaagse arbeidsmarkt. Terwijl onze sector wél continu zoekt naar oplossingen voor de arbeidsmarkt van de toekomst. De vraag is: hoe laten we de arbeidsmarkt van 2026 functioneren? En hoe nemen we hierin de wens van werkenden mee?”

Wat wordt 2026 voor jaar?

“2026 wordt een enorm uitdagend jaar. Er verandert ontzettend veel tegelijkertijd. De nieuwe uitzend-cao treedt in werking, vooruitlopend op de Wmzf (Wet meer zekerheid flexwerkers, red.). Daarmee doet gelijkwaardige beloning voor flexwerkers zijn intrede. Dat klinkt simpel, maar is extreem complex met 800 verschillende cao’s in Nederland. De Wtta (Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten, red.) komt eraan en raakt elk bedrijf dat uitleent.”

“De grote vraag is: gaan we hiermee eindelijk de malafide partijen aanpakken? Want als dat niet gebeurt, blijft het probleem bestaan. We kunnen wel wetten maken, maar lossen die het probleem daadwerkelijk op? En zo niet: schaffen we ze dan weer af?”

“NBBU-leden kunnen hun borst natmaken. Hen wacht een zwaar jaar. Maar ik denk dat ze ook blij zijn dat ze lid zijn van de NBBU: wij bieden ondersteuning en helpen hen door het mijnenveld heen. We kunnen geen wetten veranderen, maar we kunnen wel precies uitleggen wat bedrijven moeten doen, voorbeelden geven, en ordening aanbrengen in de complexiteit. Zodat zij kunnen blijven ondernemen.”

Wat verwacht je hierin van het nieuwe kabinet?

“Ik zou willen dat het nieuwe kabinet het brede arbeidsmarktprobleem écht aanpakt: toeslagen, sociaal stelsel, huisvesting – alles hangt samen. En dat men ook de negatieve gevolgen durft te benoemen en te accepteren. Je hebt breed draagvlak nodig, maar niet alles kan pijnloos.”

“Voor de NBBU zie ik hierin een steeds grotere rol als kenniscentrum, voor leden én voor stakeholders daarbuiten. Dat kan alleen als we onze rol als gesprekspartner blijven versterken