Het Martini Ziekenhuis in Groningen heeft circa tweehonderd schoonmaakmedewerkers in dienst genomen. Daarmee komt een einde aan de joint venture die het ziekenhuis eerder samen met Vebego Zorgservice opzette. Is het stoppen van inhuren van schoonmaakpersoneel bij grote organisaties een tendens of is het Martini Ziekenhuis een eenmalig ‘incident’ voor de eigenaren van schoonmaakbedrijven die de stap van het Martini Ziekenhuis met argusogen volgen.
Door Bart Bakker
De manier waarop grote organisaties omgaan met schoonmaakdiensten is de afgelopen jaren echter ingrijpend veranderd. Waar het vroeger de norm was om schoonmakers rechtstreeks in dienst te nemen of via langdurige contracten met schoonmaakbedrijven te werken, lijkt dit model anno 2026 grotendeels te worden achterhaald.
1. Van vaste krachten naar flexibele dienstverlening
In de decennia na de jaren ’80 was het inhuren van schoonmakers via gespecialiseerde schoonmaakbedrijven de standaard. Grote organisaties besteedden schoonmaak uit om kosten te besparen, risico’s te spreiden en zich te concentreren op hun kernactiviteiten. Schoonmakers waren vaak in vaste teams verbonden aan één locatie of bedrijf.
Vandaag is dat beeld sterk veranderd. De opkomst van flexibele contractvormen, on-demand schoonmaakdiensten en digitale platforms heeft de markt fundamenteel hertekend. Bedrijven kiezen niet langer voor langdurige contracten, maar voor diensten op afroep, afgestemd op de actuele bezetting of het gebruik van een gebouw. Een kantoor dat op vrijdag halfleeg is, hoeft immers niet meer volledig schoongemaakt te worden.
2. Technologie als katalysator
De digitalisering van de facilitaire sector speelt een cruciale rol in deze transformatie. Slimme sensoren meten real-time hoe intensief ruimtes worden gebruikt — van toiletten tot vergaderruimtes — en signaleren automatisch wanneer schoonmaak nodig is. AI-gestuurde planningssystemen zorgen anno 2026 vervolgens voor optimale inzet van personeel of zelfs robots.
Daarnaast neemt de inzet van robots en autonome schoonmaaktechnologie sterk toe. Schoonmaakrobots die vloeren dweilen of stofzuigen werken zelfstandig en zijn 24/7 inzetbaar, wat de afhankelijkheid van menselijk schoonmaakpersoneel verder vermindert. Dit betekent niet dat mensen volledig verdwijnen, maar hun rol verschuift naar toezicht, onderhoud en kwaliteitscontrole.
3. Arbeidsmarkt en maatschappelijke trends
De arbeidsmarkt heeft eveneens invloed op deze ontwikkeling. De combinatie van arbeidsschaarste, stijgende loonkosten en toegenomen aandacht voor duurzaamheid maakt traditionele schoonmaakmodellen minder houdbaar. Organisaties zoeken naar manieren om:
- Minder afhankelijk te zijn van moeilijk te vinden personeel;
- De ecologische voetafdruk van hun facilitaire diensten te verkleinen;
- Efficiënter om te gaan met tijd en middelen.
Het gevolg: minder vaste contracten, meer samenwerking met technologiepartners en serviceproviders die geïntegreerde facilitaire oplossingen aanbieden in plaats van enkel schoonmaakdiensten.
4. De nieuwe realiteit: schoonmaak als onderdeel van totaalbeleving
In moderne organisaties wordt schoonmaak steeds vaker gezien als onderdeel van een breder facility managementconcept. Hygiëne, welzijn en werkbeleving zijn nauw met elkaar verbonden. Daarom wordt schoonmaak niet langer geïsoleerd benaderd, maar geïntegreerd met andere diensten zoals catering, beveiliging en gebouwbeheer.
Deze “hospitality-gedachte” betekent dat schoonmaak niet langer een operationeel taakje is, maar een strategisch instrument om een prettige en gezonde werkomgeving te creëren. Tegelijkertijd verandert de rol van schoonmaakmedewerkers: ze worden meer servicegerichte medewerkers, zichtbaar aanwezig op de werkvloer, getraind in klantgerichtheid en communicatie.
5. De toekomst: hybride modellen
Hoewel het klassieke inhuren van schoonpersoneel grotendeels verleden tijd is, blijft de mens een onmisbare factor. De toekomst van de schoonmaakbranche ligt in hybride modellen waarin mens en technologie elkaar aanvullen. Denk aan:
- Robots die repetitieve taken uitvoeren;
- Data-analyses die het schoonmaakplan dynamisch aanpassen;
- Schoonmakers die zich richten op detailwerk en kwaliteitsborging.
Grote organisaties zullen in toenemende mate samenwerken met strategische partners in plaats van traditionele leveranciers. Deze partners bieden data-gedreven, schaalbare en duurzame schoonmaakoplossingen, niet in uren, maar in resultaat en beleving.
Conclusie
De schoonmaakbranche is geëvolueerd van een arbeidsintensieve sector naar een technologisch ondersteunde, flexibele en resultaatgerichte dienstverlening. Grote organisaties die zich willen onderscheiden op het gebied van efficiëntie, duurzaamheid en werknemerstevredenheid, kiezen steeds vaker voor geïntegreerde oplossingen in plaats van losse schoonmaakcontracten.
De toekomst van schoonmaak ligt dus niet in het aantal ingehuurde mensen, maar in een intelligente samenwerking tussen mens, technologie en data. Het is daarom vijf voor twaalf voor de schoonmaakbranche. Ondernemers die hier niet op inspelen raken spelenderwijs een deel van de markt kwijt.
Publikatie: Redactie SIEV-Dagblad
