Ondernemers in Nederland zijn vrijwel onverminderd negatief over het ondernemingsklimaat: meer dan de helft beschouwt dat als slecht tot zeer slecht.
Over het lokale ondernemingsklimaat oordelen ze milder, al is ook daar een derde niet over te spreken, zo blijkt uit de Nationale Peiling Ondernemingsklimaat van VNO-NCW en MKB-Nederland, die KiesKompas voor de vierde keer voor hen heeft uitgevoerd, nog voor het aantreden van het kabinet Jetten. Steeds minder ondernemers zien voor hun bedrijf toekomst in Nederland en steeds meer geven aan niet meer in eigen land te gaan investeren.
Volgens de peiling vindt opnieuw een ruime meerderheid (76%) van de ondernemers dat het ondernemingsklimaat de afgelopen vijf jaar is verslechterd. Nog niet 1 op de 7 is positief over het ondernemingsklimaat in ons land. ‘Deze scores gelden als het vertrekpunt voor het nieuwe kabinet, dat verbetering van het ondernemingsklimaat in elk geval hoog op de agenda heeft staan’, aldus de ondernemersorganisaties.
Stoppen en vertrekken
Zij waarschuwen voor het risico dat de negatieve sentimenten onder ondernemers structureel worden en gaan doorwerken in economische beslissingen. Bijna 1 op de 3 ondernemers geeft inmiddels aan niet meer in Nederland te gaan investeren. In de peiling van maart 2023 was dat nog 18 procent. Ook overwegen steeds meer bedrijven om (deels) uit Nederland te vertrekken: bijna 1 op 5, tegen 13 procent in 2023. De meeste ondernemers zien nog altijd toekomst voor hun bedrijf in eigen land, maar die meerderheid is wel geslonken van 68 procent in 2023 tot 57 procent nu. Een op de 6 bedrijven overweegt te stoppen, drie jaar geleden was dat nog 1 op de 10.
Ondernemers geven massaal (91 procent) aan dat politieke besluiten van invloed zijn op hun bedrijfsmatige keuzes. Tegelijk vindt slechts 7 procent dat politiek en bestuur oog hebben voor hun belangen en is 3 procent tevreden over de betrouwbaarheid en stabiliteit daarvan.
Regeldruk
Gevraagd naar de belangrijkste onderwerpen en problemen scoort regeldruk het hoogst. Eveneens veel genoemd zijn de loonkosten/werkgeverslasten, stabiliteit en voorspelbaarheid van beleid, belastingen en premies en de arbeidsmarkt(krapte). Ondernemers oordelen over vrijwel alle belangrijke onderdelen van het ondernemingsklimaat negatiever, met uitzondering van infrastructuur, bereikbaarheid en kansen voor innovatie.
Ook bij het lokale ondernemingsklimaat komen stabiliteit en voorspelbaarheid van beleid, regeldruk en belastingen als de belangrijkste thema’s voor het ondernemingsklimaat naar voren. Die worden over het algemeen ook negatief beoordeeld. En ook lokaal gezien vinden ondernemers dat het ondernemingsklimaat op alle onderdelen is verslechterd. Het negatiefst zijn ze over lokale belastingen (OZB, toeristenbelasting etc.), regeldruk en gemeentelijke vergunningverlening.
Verwachtingen bedrijf en economie
Ondernemers zijn positiever over hun eigen bedrijf dan over de Nederlandse economie als geheel. Iets meer dan de helft beoordeelt de huidige situatie van het bedrijf als goed, 10 procent zelfs als zeer goed. Over de economie zijn ondernemers verdeeld, waarbij de optimisten nipt in de meerderheid zijn. Wat de verwachtingen voor komend jaar betreft is het juist andersom. 60 Procent maakt zich zorgen over internationale politieke spanningen en wat die kunnen betekenen voor hun bedrijf.
Over de peiling
De Nationale Peiling Ondernemingsklimaat van VNO-NCW en MKB-Nederland is voor de vierde keer gehouden, onder een representatieve groep van bijna 3650 ondernemers. De enquête is gehouden vóór het aantreden van het kabinet Jetten en de presentatie van het coalitieakkoord en vóór het uitbreken van de oorlog in en met Iran en de stijging van de energieprijzen.
