Wie alleen naar de hoeveelheid werk kijkt, zou kunnen concluderen dat het uitstekend gaat met de Nederlandse schoonmaakbranche. De vraag naar professionele schoonmaak blijft groot en de sector groeit. Achter die positieve cijfers gaat echter een werkelijkheid schuil die veel ondernemers dagelijks ervaren: omzet maken is één ding, er uiteindelijk voldoende aan overhouden wordt steeds moeilijker.

De Nederlandse schoonmaakbranche groeide in 2025 opnieuw. De bedrijven die deelnamen aan het jaarlijkse marktonderzoek van Service Management waren gezamenlijk goed voor ruim 3 miljard euro omzet. Dat betekende een groei van 8,8 procent. Tegelijkertijd bleef de ontwikkeling van de winstgevendheid achter bij de omzetgroei. Stijgende kosten en personeelstekorten spelen daarbij een belangrijke rol.

Personeel bepaalt steeds meer de rekening

Voor schoonmaakbedrijven vormen arbeidskosten verreweg de belangrijkste kostenpost. Iedere stijging van lonen en arbeidsvoorwaarden heeft daardoor vrijwel onmiddellijk gevolgen voor de kostprijs.

Daar komt bij dat personeel schaars is. Een schoonmaakbedrijf kan voldoende nieuwe opdrachten binnenhalen, maar daar heeft een ondernemer weinig aan wanneer er onvoldoende medewerkers beschikbaar zijn om het werk uit te voeren.

De strijd om personeel wordt daardoor steeds nadrukkelijker een strijd om goed werkgeverschap. Salaris is belangrijk, maar medewerkers kijken ook naar werktijden, reistijd, werkdruk, waardering en mogelijkheden om zich te ontwikkelen.

Dat betekent dat ondernemers meer moeten investeren in hun medewerkers. Tegelijkertijd kunnen die investeringen niet onbeperkt uit de eigen marge worden betaald.

Prijs van schoonmaak moet mee omhoog

Daarmee komt een gevoelig onderwerp op tafel: de prijs die opdrachtgevers voor schoonmaak willen betalen.

Brancheorganisaties waarschuwden eerder dit jaar dat kostenstijgingen uit voorgaande jaren niet altijd volledig konden worden doorberekend. Volgens hen staat daardoor de financiële ruimte bij bedrijven onder druk.

Vooral voor kleinere en middelgrote schoonmaakbedrijven kan dat een lastig dilemma opleveren. Een ondernemer die hogere kosten volledig doorberekent, loopt het risico een aanbesteding of klant te verliezen. Wie dat niet doet, levert zelf marge in.

De tijd dat een schoonmaakbedrijf kostenstijgingen eenvoudig binnen de eigen bedrijfsvoering kon opvangen, lijkt daarmee steeds verder achter ons te liggen.

Meer omzet is niet automatisch meer winst

Dat maakt de ontwikkeling van de branche interessant. Een orderportefeuille kan uitstekend gevuld zijn, terwijl het financiële rendement tegelijkertijd verslechtert.

Een contract dat enkele jaren geleden nog aantrekkelijk was, kan door hogere lonen, reiskosten, materiaalprijzen en andere bedrijfskosten inmiddels een stuk minder interessant zijn.

Daarom wordt het voor ondernemers belangrijker om niet alleen naar omzet te kijken, maar vooral naar het rendement per klant en contract. Een grote opdrachtgever is niet automatisch een goede opdrachtgever wanneer de marge nauwelijks ruimte biedt om tegenvallers op te vangen.

Ook opdrachtgevers zullen moeten wennen aan die werkelijkheid. Goed en sociaal werkgeverschap, kwaliteit, duurzaamheid en continuïteit hebben een prijs. Wie bij iedere aanbesteding vooral naar het laagste bedrag kijkt, kan niet tegelijkertijd steeds hogere eisen stellen aan medewerkers en dienstverlening.

Technologie kan helpen

Een deel van het antwoord ligt mogelijk bij technologie. Robotisering, slimme planning, sensoren en datagestuurd schoonmaken kunnen werkzaamheden efficiënter maken. Ook kunstmatige intelligentie kan ondernemers ondersteunen bij bijvoorbeeld planning, administratie, offertes en personeelsprocessen.

Dat betekent niet dat de schoonmaker verdwijnt. Schoonmaak blijft voor een belangrijk deel mensenwerk. Technologie kan er wel voor zorgen dat beschikbare medewerkers slimmer worden ingezet en dat tijdrovende werkzaamheden worden verminderd.

Met de huidige arbeidsmarktkrapte is dat geen luxe meer. Uit cijfers van het CBS blijkt dat bijna 30 procent van de bedrijven die last hebben van personeelstekorten inzet op verdere automatisering.

Kleinere ondernemer moet scherp blijven

Voor mkb-schoonmaakbedrijven ligt daar misschien wel de grootste uitdaging voor de komende jaren. Zij beschikken doorgaans niet over dezelfde schaalvoordelen als de grootste spelers, maar kunnen zich wel onderscheiden met flexibiliteit, persoonlijke aandacht, korte lijnen en kwaliteit. Daarvoor moet de prijs echter kloppen.

Ondernemers zullen kritischer moeten kijken naar opdrachten waarop zij inschrijven. Niet iedere omzet is goede omzet. Een contract aannemen tegen een prijs waarbij nauwelijks ruimte bestaat voor loonstijgingen, ziekte, vervanging of andere tegenvallers kan uiteindelijk duurder uitpakken dan een opdracht laten lopen.

Daarmee verandert ook het gesprek met opdrachtgevers. De discussie zou minder uitsluitend over het uurtarief moeten gaan en meer over wat nodig is om professionele schoonmaak duurzaam te kunnen organiseren.

Volop kansen, maar niet tegen iedere prijs

De vooruitzichten voor de schoonmaakbranche zijn daarmee zeker niet somber. Schoonmaak blijft noodzakelijk en de vraag naar professionele dienstverlening is groot. Juist daarin ligt de kracht van de sector. Maar groei alleen is niet voldoende.

De ondernemer van de komende jaren zal niet uitsluitend moeten vragen hoeveel nieuwe klanten hij kan binnenhalen, maar vooral welke opdrachten daadwerkelijk bijdragen aan een gezond bedrijf. Personeel behouden, investeren in kwaliteit en verduurzamen kan alleen wanneer daar voldoende financiële ruimte tegenover staat.

De belangrijkste vraag voor de schoonmaakondernemer is daarom misschien niet langer: waar haal ik mijn volgende opdracht vandaan? De vraag wordt steeds vaker: wat houd ik uiteindelijk aan die opdracht over?

Tekst: Redactie SIEV Dagblad.