Schoonmakers leggen deze week op verschillende plaatsen in Nederland het werk neer. Onder meer op Schiphol en treinstations wordt actiegevoerd tegen de nieuwe cao die door Schoonmakend Nederland en CNV is afgesloten. FNV wil dat de gemaakte afspraken worden opengebroken. Voor schoonmaakwerkgevers zorgt de staking ondertussen voor een lastige situatie: zij hebben een cao-akkoord, maar worden tegelijkertijd geconfronteerd met acties op hun werkvloer.
Volgens FNV heeft ruim 80 procent van de eigen leden het cao-resultaat afgewezen. De vakbond verlangt onder meer andere afspraken over loondoorbetaling bij ziekte, automatische prijscompensatie, een hogere loonstijging en gelijke toeslagen voor hotelschoonmakers.
Voor werkgevers ontstaat daardoor een ingewikkeld speelveld. De nieuwe cao bevat al verschillende verbeteringen voor werknemers en leidt tegelijkertijd tot hogere personeelskosten. Daar bovenop komen nu de organisatorische en commerciële gevolgen van de stakingen.
Een schoonmaakbedrijf kan het loon over daadwerkelijk gestaakte uren in beginsel niet hoeven doorbetalen. Daarmee is echter lang niet gezegd dat een staking de werkgever niets kost. Opdrachtgevers verwachten dat stations, kantoren, luchthavens en andere locaties schoon blijven. Wanneer werkzaamheden niet of slechts gedeeltelijk worden uitgevoerd, kan omzet wegvallen terwijl een groot deel van de vaste bedrijfskosten gewoon doorloopt.
Daarnaast moeten werkgevers extra tijd besteden aan roosters, communicatie met opdrachtgevers en medewerkers en het opnieuw organiseren van werkzaamheden. Na een staking kan bovendien achterstallig schoonmaakwerk moeten worden ingehaald. Dat betekent extra inzet op een later moment.
Vooral kleinere en middelgrote schoonmaakbedrijven hebben weinig ruimte om dergelijke verstoringen op te vangen. Zij beschikken niet over grote aantallen medewerkers die eenvoudig naar een andere locatie kunnen worden verplaatst. Bovendien mogen werkgevers stakende werknemers niet zomaar vervangen op een manier die het stakingsrecht ondermijnt.
Daar komt bij dat schoonmaakcontracten vaak scherp zijn gecalculeerd. Personeelskosten vormen verreweg de belangrijkste kostenpost. Iedere structurele verhoging van lonen, toeslagen, reiskosten of loondoorbetaling bij ziekte werkt daardoor rechtstreeks door in de kostprijs.
Automatische prijscompensatie, zoals FNV verlangt, zou voor werknemers meer bescherming tegen inflatie bieden. Voor werkgevers betekent zo’n systeem tegelijkertijd dat toekomstige loonkosten minder voorspelbaar worden. Dat kan vooral bij meerjarige contracten een probleem vormen wanneer de tarieven richting opdrachtgevers niet automatisch meestijgen.
Ook het verschil van inzicht over ziekte raakt werkgevers rechtstreeks. Langdurig ziekteverzuim is binnen de schoonmaakbranche al een belangrijk financieel risico. Werkgevers hebben gedurende maximaal twee jaar verplichtingen rond loondoorbetaling en re-integratie. Voor kleinere bedrijven kan langdurige uitval van enkele medewerkers daardoor zwaar wegen.
Dat neemt niet weg dat ook werkgevers belang hebben bij goede arbeidsvoorwaarden. De schoonmaakbranche kampt met personeelstekorten en moet concurreren met andere sectoren om werknemers. Een aantrekkelijk salaris, goede toeslagen en duurzame inzetbaarheid kunnen helpen mensen voor de branche te behouden.
De vraag is daarom niet alleen wat een betere cao kost, maar ook wat nodig is om voldoende medewerkers te vinden en vast te houden.
De huidige situatie laat tegelijkertijd een ander probleem zien. Werkgevers hebben na onderhandelingen een cao afgesloten met CNV en moeten hun bedrijfsvoering daarop aanpassen. FNV heeft niet getekend en probeert via landelijke acties alsnog veranderingen af te dwingen. Werkgevers worden daarmee opnieuw geconfronteerd met onzekerheid over afspraken waarop zij hun begrotingen en tarieven baseren.
Voor schoonmaakondernemers is juist voorspelbaarheid belangrijk. Zij moeten weten wat personeel volgend jaar kost voordat zij offertes kunnen uitbrengen of contracten met opdrachtgevers verlengen.
De komende periode wordt daarom belangrijk voor de branche. Het conflict gaat niet alleen over de vraag hoeveel een schoonmaker verdient. Het gaat ook over de vraag hoe arbeidsvoorwaarden betaalbaar kunnen blijven voor werkgevers en uiteindelijk voor hun opdrachtgevers.
Want uiteindelijk moet iedere verbetering van arbeidsvoorwaarden ergens worden betaald. Wanneer de kosten structureel stijgen, zullen schoonmaakbedrijven die vroeg of laat in hun tarieven moeten verwerken.
Tekst: Redactie SIEV Dagblad.
