De vraag naar huishoudelijke hulp in Nederland blijft sterk toenemen. In 2025 maakten bijna 566.000 mensen gebruik van huishoudelijke ondersteuning via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Gemeenten gaven hier gezamenlijk bijna 1,9 miljard euro aan uit. Dat is een verdubbeling ten opzichte van 2017. De ontwikkeling biedt kansen voor schoonmaakbedrijven, maar zorgt tegelijkertijd voor toenemende druk op personeel, tarieven en de beschikbaarheid van dienstverlening.

Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), die op 22 oktober zijn gepubliceerd. In 2017 ontvingen nog ongeveer 394.000 Nederlanders huishoudelijke hulp via de Wmo. Acht jaar later is dat aantal gestegen tot bijna 566.000. De gemeentelijke uitgaven namen in dezelfde periode toe van 938 miljoen euro naar 1,875 miljard euro.

De groei wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door de vergrijzing. Nederland telt steeds meer ouderen, terwijl mensen bovendien langer zelfstandig blijven wonen. Daardoor neemt de behoefte aan ondersteuning bij dagelijkse huishoudelijke werkzaamheden toe. Vooral onder 75- tot 85-jarigen groeit het gebruik van Wmo-voorzieningen sterk.

Personeel wordt steeds belangrijker

Voor ondernemingen die huishoudelijke ondersteuning aanbieden, betekent de ontwikkeling dat de vraag naar dienstverlening structureel hoog blijft. Tegelijkertijd vormt het vinden en behouden van voldoende medewerkers een belangrijke uitdaging.

Huishoudelijke hulp is arbeidsintensief. Anders dan bij veel vormen van professionele gebouwreiniging kunnen werkzaamheden in particuliere woningen maar beperkt worden geautomatiseerd. Persoonlijke aandacht, betrouwbaarheid en continuïteit spelen bovendien een belangrijke rol.

De groeiende vraag kan daardoor leiden tot een grotere concurrentie om medewerkers. Aanbieders van huishoudelijke ondersteuning vissen deels in dezelfde arbeidsmarkt als reguliere schoonmaakbedrijven. Dat maakt arbeidsvoorwaarden, opleidingsmogelijkheden en aantrekkelijk werkgeverschap steeds belangrijker.

Voor kleinere schoonmaakondernemingen ontstaan mogelijkheden om hun dienstverlening uit te breiden. Daar staat tegenover dat werken binnen de Wmo andere eisen stelt dan reguliere schoonmaakcontracten. Ondernemers krijgen te maken met gemeentelijke aanbestedingen, kwaliteitseisen, administratieve verplichtingen en specifieke afspraken over de ondersteuning van cliënten.

Tarieven onder druk

De financiële ontwikkeling is opvallend. Terwijl het aantal gebruikers van huishoudelijke hulp sinds 2017 met ongeveer 44 procent toenam, zijn de gemeentelijke uitgaven verdubbeld. Dat betekent dat niet alleen het aantal cliënten groeit, maar ook de kosten van de ondersteuning.

Het CBS wijst onder meer op hogere tarieven en een toenemende ondersteuningsbehoefte. Voor aanbieders speelt daarnaast de ontwikkeling van personeelskosten een belangrijke rol.

Gemeenten moeten bij de inkoop van huishoudelijke ondersteuning rekening houden met de kosten van een verantwoorde uitvoering. Voor ondernemers is het van belang dat tarieven voldoende ruimte bieden voor lonen, ziekteverzuim, reistijd, begeleiding en organisatiekosten.

Wanneer gemeentelijke budgetten onder druk komen te staan, kan dat spanning veroorzaken tussen de gewenste kwaliteit van dienstverlening en de beschikbare financiële middelen. Vooral kleinere aanbieders hebben doorgaans minder mogelijkheden om stijgende kosten langdurig zelf op te vangen.

Gemeenten voor steeds grotere opgave

De totale gemeentelijke uitgaven aan Wmo-maatwerkvoorzieningen kwamen in 2025 uit op ruim 6,3 miljard euro. Dat is 38 procent meer dan in 2017. Huishoudelijke hulp vertegenwoordigt inmiddels bijna 30 procent van deze uitgaven.

De invoering van het Wmo-abonnementstarief in 2019 heeft volgens het CBS bijgedragen aan de groei. Door een lagere, vaste eigen bijdrage werd het voor inwoners financieel gemakkelijker om ondersteuning aan te vragen.

De verschillen tussen gemeenten zijn aanzienlijk. Sommige gemeenten organiseren huishoudelijke hulp uitsluitend via individuele maatwerkvoorzieningen, terwijl andere ook algemene voorzieningen aanbieden. Die verschillen hebben gevolgen voor de wijze waarop aanbieders contracten verkrijgen en hun werkzaamheden moeten organiseren.

Kansen voor zelfstandige schoonmaakbedrijven

Voor de schoonmaakbranche is de groeiende markt voor huishoudelijke ondersteuning interessant. Niet iedere schoonmaakondernemer zal zich op deze dienstverlening willen richten, maar voor bedrijven met ervaring in particuliere schoonmaak of specialistische ondersteuning kan het een uitbreiding van hun activiteiten betekenen.

Daarbij is samenwerking met zorgorganisaties, gemeenten en andere dienstverleners een mogelijke route. Ook kleinschalige aanbieders kunnen een rol spelen wanneer zij zich onderscheiden door persoonlijke dienstverlening, vaste medewerkers en korte communicatielijnen.

De vraag is wel of de gemeentelijke inkoop voldoende ruimte biedt aan kleinere ondernemingen. Omvangrijke aanbestedingsprocedures, administratieve eisen en financiële risico’s kunnen voor zelfstandige ondernemers een belemmering vormen.

De nieuwe cijfers laten zien dat huishoudelijke ondersteuning allang geen bescheiden onderdeel meer is van de gemeentelijke dienstverlening. Met bijna 566.000 cliënten en een jaarlijkse omzet aan gemeentelijke uitgaven van bijna 1,9 miljard euro gaat het om een omvangrijke arbeidsintensieve markt.

Voor de schoonmaakbranche ligt de uitdaging de komende jaren niet uitsluitend bij het binnenhalen van nieuwe opdrachten. Minstens zo belangrijk wordt de vraag hoe voldoende gekwalificeerde medewerkers beschikbaar blijven en hoe opdrachtgevers tarieven kunnen bieden waarmee ondernemers hun dienstverlening op een gezonde en verantwoorde manier kunnen voortzetten.

Tekst: Redactie SIEV Dagblad.