Digitaal stemmen zou voor ondernemers en vakantiegangers in het buitenland een uitkomst zijn. Maar waarom gebeurt dit niet in Nederland? Max Vandaag plaatst er het volgende over.
Inmiddels leven we in een wereld waar bijna alles digitaal is. Als we zelfs contactloos kunnen betalen of de telefoon kunnen openen met gezichtsherkenning, dan zou u toch denken dat stemmen niet meer fysiek hoeft. Maar dat zit anders. In dit artikel leggen we u uit waarom.
Vertrouwen en transparantie
Stemmen is de basis van onze democratie en moet eerlijk, betrouwbaar en controleerbaar verlopen. Bij een papieren stembiljet ziet de kiezer met eigen ogen dat de stem in de stembus belandt. Daarna wordt er handmatig en openbaar geteld, waardoor het proces inzichtelijk en controleerbaar is.
Bij digitaal stemmen ontbreekt die zichtbare controle. De kiezer kan niet nagaan of de stem correct wordt opgeslagen of hoe de telling precies verloopt. Het proces wordt daardoor minder transparant en lastiger te controleren, wat het vertrouwen in de uitslag kan aantasten.
Risico op fraude en hacks
Een ander belangrijk punt is dat digitale systemen kwetsbaar zijn. Computers en netwerken kunnen worden gehackt, en gegevens kunnen in verkeerde handen vallen. Bij verkiezingen kan dit grote gevolgen hebben: als een uitslag wordt beïnvloed door een cyberaanval of door manipulatie van het systeem, staat het vertrouwen in de democratie direct onder druk.
Daarnaast is digitale fraude vaak moeilijk te ontdekken. Bij een papieren stembiljet kan een hertelling plaatsvinden om onregelmatigheden te controleren. Bij digitale stemmen is dat een stuk lastiger, omdat de gegevens in de software verborgen zitten. Zelfs kleine fouten of manipulaties kunnen daardoor grote impact hebben zonder dat kiezers dit merken.
Omdat verkiezingen de kern van onze democratie vormen, kiest Nederland ervoor geen enkel risico te nemen. Het papieren systeem is misschien minder modern, maar wel beter te beveiligen en volledig te controleren.
Toegankelijkheid
Omdat stemmen een recht is dat voor álle Nederlanders boven de 18 jaar geldt, mag niemand buiten de boot vallen. Het huidige systeem is eenvoudig, duidelijk en voor vrijwel iedereen te gebruiken. U hoeft geen wachtwoord te onthouden, geen code in te voeren en geen apparaat te bedienen.
Kunt u zelf niet naar het stembureau, bijvoorbeeld omdat u slecht ter been bent of om een andere reden, dan kunt u iemand anders machtigen om namens u te stemmen. Dit heet een volmacht. Op uw stempas staat standaard een gedeelte waarmee u een andere kiezer kunt machtigen. U vult daarop de gegevens in van de persoon die u wilt machtigen en zet uw handtekening. De gemachtigde neemt vervolgens zowel zijn of haar eigen stempas als die van u mee naar het stembureau.
Woont u tijdelijk in het buitenland, dan kunt u stemmen per post. Meer informatie leest u hier.
De stemcomputer
In Nederland is digitaal stemmen niet helemaal nieuw. In de jaren 90 en begin 2000 zijn er stemcomputers gebruikt. Die verdwenen uiteindelijk, omdat ze niet voldoende veilig en controleerbaar waren. Kiezers kunnen niet nagaan of hun stem echt correct werd opgeslagen. Daarnaast blijkt dat de computers gevoelig zijn voor manipulatie. In sommige gevallen kan men zelfs vanaf een afstand afleiden wat iemand stemt, omdat de apparaten straling afgeven. Daarmee komt de geheimhouding van het stemproces in gevaar.
En in de toekomst?
Betekent dit dat digitaal stemmen nooit zal gebeuren? Waarschijnlijk niet. Er wordt wel onderzoek gedaan naar veilige oplossingen. Maar voor nu vanwegen de risico’s zwaarder dan de voordelen. Daarom trekken we voorlopig nog steeds met ons stempas naar het stemlokaal.
(Bron: Metro, NOS, nu.nl, ANP, NEMO Kennisclips.
