Gaat er ook in de schoonmaak een tendens ontstaan om vele ZZP-contracten te schrappen? Rijkswaterstaat heeft in ieder geval het voortouw genomen.

Rijkswaterstaat heeft afscheid genomen van een groot deel van de ingehuurde zzp’ers. Van de circa 700 zelfstandigen stopten de contracten van 200 zzp’ers, omdat hun werkzaamheden niet voldeden aan de regels tegen schijnzelfstandigheid. Zij kregen een baan aangeboden, maar het merendeel koos ervoor niet in loondienst te treden.

Afscheid van schijnzelfstandigen

De weg- en waterbeheerder beëindigde de contracten om te voldoen aan de wet- en regelgeving rond arbeidsrelaties. Het gaat om zzp’ers die volgens de criteria feitelijk als werknemer werden aangemerkt. Deze groep kreeg de mogelijkheid om in vaste dienst te komen, maar daar bleek weinig animo voor.

Zzp’er blijven bij Rijkswaterstaat kan nog steeds

Volgens minister Robert Tieman van Infrastructuur en Waterstaat betekent dit niet dat Rijkswaterstaat stopt met zzp-inhuur. Zelfstandigen kunnen nog steeds opdrachten uitvoeren, zolang de overeenkomsten voldoen aan de Wet DBA. Ook nieuwe zzp’ers kunnen worden ingehuurd, mits zij aantoonbaar als zelfstandige werken.

Geen volledig einde aan zzp-inhuur

Eerder werd gesuggereerd dat Rijkswaterstaat helemaal zou stoppen met zzp’ers, wat volgens experts zou kunnen leiden tot achterstallig onderhoud en vertraging bij infraprojecten. Die zorgen noemt de minister overdreven. De overheid bestrijdt schijnzelfstandigheid, maar blijft zzp’ers inzetten waar dat juridisch mogelijk is. In de eerste helft van 2025 nam het totale aantal zzp’ers bij de overheid zelfs toe.

Van zzp naar vast, detachering of uitzendwerk

Rijkswaterstaat probeert kennis en expertise te behouden. Voor 150,6 fte werd ‘verambtelijking’ mogelijk gemaakt: een dienstverband bij de overheid. Omdat veel zzp’ers niet in loondienst willen, biedt de organisatie ook alternatieven, zoals werken via detachering of een uitzendconstructie. Hoeveel zelfstandigen daarvoor kiezen, is nog niet bekend.

Wat is de Wet DBA en waarom speelt die hier een rol?

De Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) bepaalt of je iemand mag inhuren als zzp’er of dat er feitelijk sprake is van loondienst. De wet verving in 2016 de VAR-verklaring, die werd afgeschaft omdat deze te veel ruimte bood voor misbruik. Doel van de Wet DBA is het tegengaan van schijnzelfstandigheid: situaties waarin iemand als zzp’er werkt, maar volgens de wet eigenlijk werknemer is.

Opdrachtgevers en opdrachtnemers zijn samen verantwoordelijk voor de juiste contractvorm. Belangrijk is hoe er in de praktijk wordt samengewerkt. Is er sprake van gezag, vaste werktijden en weinig ondernemersvrijheid? Dan kan de relatie worden aangemerkt als (fictieve) dienstbetrekking.

Toch meer ademruimte bij handhaving

Na aanhoudende druk vanuit de Tweede Kamer, heeft het kabinet besloten dat de Belastingdienst ook in 2026 geen verzuimboetes zal opleggen. Dat wilt niet zeggen dat de controle verdwijnt. De Belastingdienst blijft actief toezicht houden en kan nog steeds ingrijpen als arbeidsrelaties niet voldoen aan de regels.