Het is opnieuw raak in de schoonmaakbranche. FNV heeft schoonmakers opgeroepen om deze week van maandag tot en met vrijdag het werk neer te leggen. De acties treffen onder meer Schiphol, treinstations, universiteiten en hogescholen. Ziekenhuizen worden buiten de staking gehouden. Voor schoonmaakwerkgevers betekent het opnieuw onrust, organisatorische problemen en vooral de vraag hoe zij hun opdrachtgevers tevreden moeten houden terwijl zij zelf nauwelijks invloed hebben op het conflict.
De staking is opmerkelijk omdat er sinds 1 september gewoon een nieuwe cao voor de schoonmaak- en glazenwassersbranche ligt. Schoonmakend Nederland en CNV hebben die overeenkomst afgesloten. De cao geldt met terugwerkende kracht vanaf 1 juli 2026 en loopt tot 30 juni 2028.
FNV heeft de cao niet ondertekend. Ruim 80 procent van de FNV-leden die over het onderhandelingsresultaat stemden, wees het akkoord af. De vakbond wil dat opnieuw wordt onderhandeld en noemt vier belangrijke bezwaren: de loondoorbetaling bij ziekte, het ontbreken van automatische prijscompensatie, de hoogte en timing van de loonstijgingen en de toeslagen voor schoonmakers in hotels en vakantieparken.
Maar ondertussen zijn het opnieuw de schoonmaakbedrijven die midden in het conflict terechtkomen.
Een werkgever heeft contractuele afspraken met zijn opdrachtgever. Een station, luchthaven, onderwijsinstelling of bedrijf verwacht dat toiletten worden schoongemaakt, afvalbakken worden geleegd en vloeren, entrees en openbare ruimten op orde blijven. Wanneer medewerkers staken, valt een deel van die capaciteit weg, terwijl de verantwoordelijkheid richting de klant niet automatisch verdwijnt.
Vooral voor kleinere en middelgrote schoonmaakbedrijven kan dat een groot probleem zijn. Zij beschikken niet over een enorme flexibele personeelsreserve die even kan worden ingezet wanneer een deel van de medewerkers het werk neerlegt. Bovendien is het in een toch al krappe arbeidsmarkt bepaald niet eenvoudig om vervanging te organiseren.
Daar komt bij dat opdrachtgevers uiteindelijk vooral naar het resultaat kijken. Een reiziger die een vervuild toilet aantreft, maakt meestal geen onderscheid tussen een arbeidsconflict en de prestaties van het schoonmaakbedrijf. De naam en reputatie van de werkgever kunnen daardoor schade oplopen door een conflict dat op landelijk niveau wordt uitgevochten.
De nieuwe cao bevat ondertussen wel degelijk verbeteringen voor werknemers. Over twee jaar stijgen de lonen met in totaal 6,1 procent: 3,1 procent per 1 januari 2027 en nog eens 3 procent per 1 januari 2028. Dat volgt op een loonstijging van 4,6 procent per 1 januari 2026.
Ook wordt de reiskostenregeling uitgebreid. Volgens Schoonmakend Nederland krijgen daardoor circa 85.000 schoonmakers die eerder geen reiskostenvergoeding ontvingen daar vanaf januari 2027 wel recht op. De vergoeding gaat naar 25 cent per kilometer. Daarnaast komt het startsalaris in loongroep 1 op 16 euro per uur en is een loyaliteitsbonus van maximaal 1.000 euro afgesproken voor werknemers die twintig jaar of langer in de sector werken.
Het meest gevoelige onderwerp blijft het ziektegeld. De systematiek voor loondoorbetaling bij ziekte is gewijzigd. Schoonmakend Nederland wijst erop dat nieuwe werknemers aanvankelijk juist meer ontvangen wanneer zij ziek worden, maar dat werknemers die nog geen zes jaar in dienst zijn gedurende een langere periode met een lagere doorbetaling te maken kunnen krijgen. Werknemers die langer dan zes jaar in dienst zijn, worden volgens de werkgeversorganisatie niet geraakt door de wijziging.
FNV accepteert dat niet en voert de druk nu verder op.
Voor werkgevers is vooral te hopen dat het conflict niet verder escaleert. De schoonmaakbranche kampt al met personeelstekorten, hoge loonkosten, ziekteverzuim, stijgende bedrijfskosten en opdrachtgevers die tegelijkertijd scherp op de prijs blijven letten. Iedere nieuwe verstoring komt uiteindelijk ergens op het bord van de ondernemer terecht.
Het stakingsrecht staat niet ter discussie. Werknemers mogen actievoeren voor hun belangen. Maar ook de positie van de werkgever verdient aandacht. Die moet deze week opnieuw uitleggen waarom werkzaamheden blijven liggen, roosters aanpassen, opdrachtgevers te woord staan en proberen de continuïteit overeind te houden. En juist die werkgever lijkt in het steeds verder oplopende cao-conflict opnieuw tussen wal en schip terecht te komen.
Tekst: Redactie SIEV Dagblad.
