Afgelopen week lag het onderhandelingsresultaat voor een nieuwe cao in de schoonmaaksector ter beoordeling voor bij de partijen die daadwerkelijk aan de cao-tafel zitten. Vanuit SIEV volgen wij dat proces met belangstelling, maar nadrukkelijk niet als deelnemer aan de onderhandelingen. Daarbij werd zichtbaar dat de sociale partners het akkoord verschillend wegen. CNV zag in het resultaat voldoende aanknopingspunten, met name op het sociale domein, en sprak vertrouwen uit in het eigen onderhandelingsteam. FNV kwam tot een ander oordeel: 81% van de leden stemde tegen. Het ontbreken van een extra loonstap in 2026 en een hoger percentage in 2027 wogen voor hen zwaarder dan de overige afspraken. Zo kan één onderhandelingstafel nog altijd leiden tot uiteenlopende bestuurlijke werkelijkheden.
Ook de werkgevers stemden in met het bereikte resultaat. Voor SIEV is die afweging goed te volgen. Het akkoord bevat verbeteringen voor werknemers en blijft tegelijk binnen de grenzen van wat voor werkgevers verantwoord en uitvoerbaar lijkt. Een cao die aan alle wensen aan beide kanten van de tafel voldoet, is in de huidige omstandigheden vermoedelijk niet eenvoudig te realiseren. Voor zover wij dat vanaf de zijlijn kunnen beoordelen, lijkt dit resultaat het evenwicht dat in deze ronde haalbaar was.
Daarmee ontstaat een bijzondere situatie. Door de instemming van CNV ligt er juridisch gezien een akkoord en is er een cao tot stand gekomen. FNV roept CNV en de werkgevers intussen op opnieuw aan tafel te gaan en ondersteunt die oproep met een stakingsaanzegging. Voor CNV bestaat die noodzaak echter niet. CNV heeft ingestemd en kan vanuit die positie afwachten hoe de volgende fase van dit arbeidsvoorwaardelijke schaakspel zich ontwikkelt. Voor een buitenstaander is dat bestuurlijk gezien een opmerkelijke, maar niet onlogische positie.
Voor de werkgevers, vertegenwoordigd door Schoonmakend Nederland, is de situatie daarmee complex. Zij hebben feitelijk een akkoord gesloten met een vakbond en kunnen daarop voortbouwen. Tegelijkertijd wordt elke aanvullende financiële beweging ingewikkeld. CNV zal niet snel aanleiding zien om gemaakte afspraken opnieuw open te breken, waardoor eventuele extra ruimte al snel boven op het bestaande akkoord komt. Vanuit SIEV bezien is goed voorstelbaar dat daarvoor aan werkgeverszijde weinig enthousiasme bestaat.
FNV kan de sector met een beperkte groep stakers uiteraard nog altijd stevig onder druk zetten. Dat is een bekend onderdeel van het arbeidsvoorwaardelijke repertoire, ook wanneer men zelf niet aan de cao-tafel zit om het van nabij te volgen. Werkgevers worden daarbij al snel neergezet als partijen die onvoldoende luisteren; vanuit het Schoonmaakparlement klonk inmiddels ouderwets dat de “bazen niet willen luisteren”. Tegelijkertijd bevat het akkoord juist op het gebied van persoonlijke ontwikkeling en gezondheid substantiële verbeteringen. Dat aspect, kennelijk voor CNV van betekenis, zal in de publieke beeldvorming vermoedelijk minder nadrukkelijk naar voren komen. Nuance laat zich nu eenmaal moeilijker organiseren dan verontwaardiging.
Daar komt bij dat FNV niet alleen actie voert, maar ook in diverse overlegstructuren vertegenwoordigd is. Dat maakt de situatie bestuurlijk gevoelig, ook voor partijen die het cao-proces niet zelf voeren maar wel geraakt worden door de uitkomst en de verhoudingen in de sector. Hoe ontwikkelt de samenwerking zich wanneer één partij zich in het cao-dossier zo nadrukkelijk tegenover het bereikte akkoord plaatst? Kan de gezamenlijke Raad van Arbeidsverhoudingen Schoonmaak onder voorzitterschap van FNV onverminderd goed functioneren? Kan deze cao algemeen verbindend worden verklaard wanneer één van de betrokken partijen er tegelijkertijd tegen staakt? En hoe verhoudt dit alles zich tot de Code Verantwoordelijk Marktgedrag, wanneer een partij zich bedient van een handelwijze die op zijn minst nadere duiding vraagt? Het zijn vragen die niet alleen aan de formele cao-tafel zullen leven. Ook Schoonmakend Nederland heeft belang bij terugkeer van FNV in het gezamenlijke proces. De vraag blijft echter tegen welke prijs. Door de positie van CNV is er nauwelijks ruimte om de gemaakte afspraken nog wezenlijk te herschikken. Na dubbele instemming liggen de uitgangspunten grotendeels vast.
De komende dagen zullen daarom bepalend zijn voor het verdere verloop in de schoonmaaksector. Ook voor SIEV, dat niet aan de onderhandelingstafel zit maar wel midden in de sector staat, is de vraag waar nog ruimte voor beweging ontstaat. Wie komt terug op eerder ingenomen standpunten? En wordt uiteindelijk alsnog toegewerkt naar een aangepast akkoord, of blijft het bij de cao, zoals die er nu ligt, een akkoord dat, afhankelijk van het perspectief, als verdedigbaar of als ontoereikend wordt gezien?
Wat SIEV betreft ligt de voorkeur bij rust en duidelijkheid in de sector. Vanuit onze positie buiten de cao-onderhandeling bezien, ligt het niet voor de hand om een akkoord dat inmiddels door werkgevers en CNV is aanvaard alsnog fundamenteel open te breken. FNV zal moeten bezien hoe zij uit de nu ontstane situatie komt. Voor een volgende ronde zou het helpen wanneer er meer vertrouwen is in het eigen onderhandelingsteam en wanneer leden duidelijker worden meegenomen in de totale balans van bereikte verbeteringen, niet uitsluitend in de loonparagraaf. Daarmee had mogelijk kunnen worden voorkomen dat de sector nu in een situatie verkeert waarin de bestuurlijke ruimte beperkt is, terwijl de druk op het proces juist toeneemt.
Tekst: Algemeen bestuur van SIEV.
