Wanneer de cao voor schoonmaak en glasbewassing wordt besproken, schuiven traditioneel twee vakbonden aan namens de werknemers: FNV en CNV. Zij vertegenwoordigen hun leden en onderhandelen over lonen, werktijden en arbeidsvoorwaarden. Dat klinkt logisch, maar hoe representatief is dat eigenlijk nog? Edgar van Engelen schrijft er een artikel over.

De stille meerderheid van niet-gebonden schoonmakers

Een groot deel van de schoonmakers in Nederland is niet lid van een vakbond. Hun stem ontbreekt dus volledig aan de onderhandelingstafel. Stel dat deze groep zich zou organiseren: zij zouden groter kunnen zijn dan FNV en CNV bij elkaar. Waarom mogen zij niet meepraten over afspraken die wél voor hen gaan gelden?

Is het nog van deze tijd dat alleen vakbondsleden via hun organisatie invloed hebben op hun arbeidsvoorwaarden, terwijl de rest langs de zijlijn staat? Of is het juist belangrijk om die vakbondsstructuur te behouden voor slagkracht en duidelijkheid aan tafel?

Werkgevers: niet iedereen zit in hetzelfde kamp

Aan de werkgeverskant is het beeld vergelijkbaar. Schoonmakend Nederland vertegenwoordigt de meeste grote schoonmaakbedrijven, maar niet alle bedrijven zijn aangesloten. Meer dan tweehonderd bedrijven hebben zich bijvoorbeeld verenigd in SIEV (Schoonmaken Is Een Vak). Deze kleinere bedrijven hebben vaak andere belangen dan de grote spelers, denk aan tarieven, flexibiliteit en schaalvoordelen, maar zij hebben geen stoel aan de tafel.

Hoe eerlijk is het dat hun belangen buiten beeld blijven? Zou de cao daardoor minder passend zijn voor een belangrijk deel van de sector?

Een representatieve cao voor iedereen?

De cao geldt uiteindelijk voor álle schoonmakers en werkgevers in de branche. Moeten dan niet ook alle partijen, groot en klein, vertegenwoordigd zijn bij de onderhandelingen? Of zou dat het proces alleen maar ingewikkelder maken en tot eindeloze discussies leiden?

Misschien is het tijd om opnieuw te kijken naar wie er namens de sector mag meepraten. Is het doel niet om tot afspraken te komen die breed gedragen worden, juist in een sector die zo divers is?

Context: Wie zijn de spelers?

• FNV & CNV: De twee grootste vakbonden in Nederland die werknemers in de schoonmaak vertegenwoordigen tijdens cao-overleggen.
• Schoonmakend Nederland: Belangenorganisatie voor schoonmaakbedrijven; vertegenwoordigt vooral grotere bedrijven in de sector.
• SIEV (Schoonmaken Is Een Vak): Branchevereniging van ruim 200, vaak kleinere, schoonmaakbedrijven die niet aangesloten zijn bij Schoonmakend Nederland.
• Niet-gebonden schoonmakers: Werknemers zonder vakbondslidmaatschap; zij hebben geen directe vertegenwoordiging in het cao-overleg.