Dat schulden soms moeten worden kwijtgescholden, staat buiten kijf. Mensen kunnen in situaties belanden waarin terugbetalen simpelweg onmogelijk is. Het Nederlandse systeem van schuldhulpverlening is juist bedoeld om perspectief te bieden. Maar wat ooit een laatste redmiddel was, lijkt steeds vaker een standaardoplossing te worden.
Door Bart Bakker
Volgens cijfers van de NVVK wordt inmiddels één op de drie schulden van particulieren volledig kwijtgescholden. Dat is geen marginaal verschijnsel meer, maar een structurele ontwikkeling. En juist daar wringt het.
Belangenorganisatie MKB-Nederland slaat dan ook terecht alarm. Nulaanbiedingen – waarbij schuldeisers helemaal niets terugzien van hun geld – lijken steeds vaker de norm te worden. Daarmee verschuift de balans in het systeem. Waar eerst zorgvuldig werd gekeken naar wat iemand nog wél kon terugbetalen, lijkt nu steeds sneller te worden geconcludeerd dat het antwoord ‘niets’ is. Voor schuldeisers, en in het bijzonder voor mkb’ers, heeft dat reële gevolgen. Een onbetaalde factuur is voor een groot bedrijf misschien een tegenvaller, maar voor een kleine ondernemer kan het het verschil betekenen tussen winst en verlies. Als het systeem structureel accepteert dat een aanzienlijk deel van de schulden simpelweg verdwijnt, wordt het risico eenzijdig bij ondernemers neergelegd.
Dat ondermijnt niet alleen het vertrouwen in het systeem, maar ook de bereidheid om überhaupt nog betalingsregelingen te treffen. Waarom zou je als schuldeiser meewerken, als de kans groot is dat je uiteindelijk met lege handen staat?
Tegelijkertijd is het te makkelijk om de schuldhulpverlening zelf te bekritiseren. Hulpverleners staan voor de lastige taak om mensen uit uitzichtloze situaties te halen. Niemand is gebaat bij een samenleving waarin mensen levenslang vastzitten in schulden. Maar juist daarom is zorgvuldigheid essentieel.
De kernvraag is of we niet te ver zijn doorgeschoten. Kwijtschelding moet een uitzondering blijven, geen automatisme. Dat vraagt om strengere toetsing, meer transparantie en een eerlijkere verdeling van de lasten.
Want als één op de drie schulden volledig wordt kwijtgescholden, is het niet langer alleen een sociaal vraagstuk – maar ook een economisch risico.
Publikatie: SIEV-Dagblad.
