De schoonmaakbranche kan niet zonder werk buiten de gebruikelijke kantooruren. Kantoren, ziekenhuizen, hotels, industrie en andere locaties moeten vaak worden schoongemaakt wanneer werknemers, bezoekers of gasten er niet of nauwelijks aanwezig zijn. Toch groeit de aandacht voor de gevolgen van structureel nachtwerk. Voor schoonmaakondernemers betekent dit dat een goed rooster steeds nadrukkelijker onderdeel wordt van goed werkgeverschap.
Onderzoek naar nachtwerk laat zien dat langdurig werken op uren waarop het lichaam normaal gesproken slaapt gezondheidsrisico’s met zich kan meebrengen. Het gaat onder meer om slaapproblemen en vermoeidheid en op langere termijn om een verhoogd risico op aandoeningen zoals hart- en vaatziekten en diabetes type 2.
Voor werkgevers is dat niet alleen een gezondheidsvraagstuk. Vermoeidheid kan ook gevolgen hebben voor concentratie en alertheid. In de schoonmaak kan dat extra belangrijk zijn. Medewerkers werken met machines, schoonmaakmiddelen, ladders en gladde vloeren en moeten soms zelfstandig grote objecten schoonmaken. Verminderde alertheid kan dan ook een veiligheidsrisico vormen.
Daarnaast kan structureel nachtwerk uiteindelijk invloed hebben op verzuim en duurzame inzetbaarheid. In een branche waarin het toch al moeilijk is om voldoende personeel te vinden, heeft een werkgever er alle belang bij medewerkers gezond en inzetbaar te houden.
Dat betekent niet dat schoonmaakbedrijven het nachtwerk eenvoudig kunnen afschaffen. Veel opdrachtgevers verwachten juist dat wordt schoongemaakt buiten de uren waarop een gebouw intensief wordt gebruikt. Een werkgever kan daardoor terechtkomen tussen de wensen van de opdrachtgever en de belangen van zijn medewerkers.
Juist daar ligt een belangrijke discussie voor de branche. Moet een kantoor werkelijk midden in de nacht worden schoongemaakt of kan een deel van het werk ook overdag plaatsvinden? En moeten opdrachtgevers bereid zijn hun bedrijfsvoering enigszins aan te passen wanneer daarmee gezondere werktijden voor schoonmakers mogelijk worden?
Dagschoonmaak kan een deel van de oplossing zijn. Schoonmakers werken dan terwijl medewerkers of bezoekers in het gebouw aanwezig zijn. Dat vraagt aan beide kanten gewenning, maar kan aantrekkelijker worden door personeelstekorten en de toenemende aandacht voor duurzame inzetbaarheid.
Voor werkgevers die nachtwerk niet kunnen vermijden, wordt het belangrijker om kritisch naar de organisatie ervan te kijken. Hoeveel nachten werkt iemand achter elkaar? Krijgt een medewerker voldoende hersteltijd? Worden signalen van ernstige vermoeidheid tijdig herkend? En zijn oudere medewerkers of werknemers met gezondheidsklachten nog geschikt voor langdurig nachtwerk?
Ook bij aanbestedingen verdient dit onderwerp meer aandacht. De schoonmaakprijs wordt vaak sterk bepaald door efficiëntie en het beschikbare tijdvenster. Wanneer een opdrachtgever alleen een zeer beperkt nachtelijk tijdvak beschikbaar stelt, heeft dat rechtstreeks gevolgen voor de mensen die het werk uitvoeren.
Voor kleinere schoonmaakbedrijven is dit minstens zo relevant. Zij hebben doorgaans minder mogelijkheden om medewerkers tussen verschillende objecten en werktijden te laten rouleren. Uitval van één ervaren kracht kan bovendien direct gevolgen hebben voor de planning en continuïteit.
Nachtwerk is daarmee niet uitsluitend een zaak van de schoonmaker zelf. Het is een onderwerp voor werknemer, werkgever én opdrachtgever. Voor schoonmaakondernemers ligt er een duidelijke uitdaging: het werk zo organiseren dat opdrachten kunnen worden uitgevoerd zonder de gezondheid en duurzame inzetbaarheid van medewerkers uit het oog te verliezen.
Wie investeert in gezonde roosters en hierover ook het gesprek met opdrachtgevers durft te voeren, investeert uiteindelijk niet alleen in zijn personeel. In een krappe arbeidsmarkt kan het ook een steeds belangrijker onderdeel worden van goed en toekomstbestendig ondernemerschap.
Tekst: Redactie SIEV Dagblad
