Langs de Nederlandse snelwegen lijkt zwerfafval steeds nadrukkelijker aanwezig. Blikjes, plastic verpakkingen, flessen en ander afval blijven langer liggen. Achter die ontwikkeling blijkt meer te zitten dan alleen het gedrag van weggebruikers. Rijkswaterstaat heeft volgens het AD enkele jaren geleden bezuinigd op het opruimen van zwerfafval langs snelwegen.
Daarmee raakt het onderwerp rechtstreeks aan een discussie die binnen de professionele schoonmaak al langer wordt gevoerd. Schoonmaak wordt vaak pas echt opgemerkt wanneer er minder of niet meer wordt schoongemaakt. Zolang een omgeving schoon is, lijkt dat vanzelfsprekend. Zodra de frequentie wordt teruggebracht, kan het kwaliteitsverschil snel zichtbaar worden.
Bij snelwegen speelt bovendien meer dan alleen uitstraling. Afval kan terechtkomen op de rijbaan of vluchtstrook. Grotere voorwerpen kunnen een risico vormen voor het verkeer, terwijl plastic en ander licht materiaal door de wind over grotere afstanden wordt verspreid.
Ook vanuit milieuoogpunt is minder opruimen problematisch. Afval dat langere tijd in bermen blijft liggen, kan uiteenvallen in kleinere delen en uiteindelijk in bodem en water terechtkomen. Daardoor kan een besparing op schoonmaak op langere termijn andere maatschappelijke kosten veroorzaken.
Voor de schoonmaaksector is de situatie herkenbaar. Ook bij kantoren, scholen, winkelcentra en openbare gebouwen wordt bij kostenbesparingen regelmatig gekeken naar de schoonmaakfrequentie. Een schoonmaakbeurt minder lijkt op papier direct financieel voordeel op te leveren. De gevolgen worden soms pas later zichtbaar.
Het voorbeeld langs de snelwegen maakt duidelijk dat schoonmaak niet uitsluitend een kostenpost is. Het is ook een vorm van onderhoud, veiligheid en preventie. Minder schoonmaken betekent immers niet dat er minder afval ontstaat.
De vraag is daarom of besparen op het verwijderen van zwerfafval uiteindelijk werkelijk een besparing oplevert. Wanneer vervuiling zich opstapelt, kan het later juist meer tijd en geld kosten om een gebied opnieuw op het gewenste niveau te krijgen.
Voor schoonmaakondernemers is dat een bekend verhaal. De waarde van schoonmaak wordt niet alleen bepaald door het aantal gewerkte uren, maar vooral door wat ermee wordt voorkomen. De situatie langs de Nederlandse snelwegen laat opnieuw zien wat er kan gebeuren wanneer schoonmaak vooral wordt bekeken als een post waarop eenvoudig kan worden bezuinigd.
Tekst: Redactie SIEV Dagblad.
