De stakingsweek in de schoonmaakbranche is achter de rug, maar daarmee is de rust bepaald nog niet teruggekeerd. FNV heeft zich niet aangesloten bij de nieuwe cao die door CNV en Schoonmakend Nederland is afgesloten en beraadt zich op mogelijke vervolgstappen. Voor schoonmaakondernemers ontstaat daardoor een ongemakkelijke situatie: de nieuwe arbeidsvoorwaarden liggen vast, terwijl het conflict over diezelfde voorwaarden voortduurt.
Daarmee komt een andere vraag steeds nadrukkelijker op tafel: wie betaalt uiteindelijk de rekening? De nieuwe cao loopt van 1 juli 2026 tot en met 30 juni 2028. De lonen stijgen per 1 januari 2027 met 3,1 procent en per 1 januari 2028 nog eens met 3 procent. Daarnaast krijgen werknemers vanaf volgend jaar een ruimere reiskostenvergoeding en zijn er verschillende andere afspraken gemaakt die rechtstreeks invloed hebben op de personeelskosten.
Voor schoonmaakbedrijven betekent dit dat de kostprijs verder omhooggaat. Personeel vormt immers verreweg de belangrijkste kostenpost binnen een schoonmaakcontract. Zeker bij arbeidsintensieve opdrachten kan een stijging van lonen en vergoedingen nauwelijks binnen de bestaande marge worden opgevangen.
Daar ligt vooral voor kleinere en middelgrote schoonmaakbedrijven een risico. Grote ondernemingen kunnen kostenstijgingen soms over een omvangrijke klantenportefeuille spreiden. Een mkb-bedrijf met enkele grote opdrachtgevers heeft veel minder ruimte. Wanneer een opdrachtgever niet bereid is een hogere prijs te accepteren, komt de stijging rechtstreeks ten laste van de marge van de ondernemer. Daar komt de huidige arbeidsrust, of juist het ontbreken daarvan, bovenop.
FNV is onder meer ontevreden over de afspraken rond loondoorbetaling bij ziekte. Afhankelijk van de duur van het dienstverband ontvangen werknemers bij ziekte volgens de nieuwe regeling 85, 90 of 100 procent van het loon, waarbij aanvullende voorwaarden gelden. Ook wil FNV automatische prijscompensatie, een sterkere loonontwikkeling en betere toeslagen voor werknemers in de hotelschoonmaak.
Daartegenover staat dat werkgevers en CNV wel degelijk verbeteringen in de nieuwe cao zien. Naast de loonstijging gaat de reiskostenvergoeding omhoog en wordt deze voor een veel grotere groep werknemers van toepassing. Ook zijn afspraken gemaakt over onder meer vaste contracten, scholing en een loyaliteitsbonus.
De discussie gaat daarmee allang niet meer uitsluitend over de hoogte van het salaris. Het gaat om de totale kosten van arbeid én om de vraag hoeveel daarvan een schoonmaakbedrijf kan doorberekenen. Juist daar spelen opdrachtgevers een cruciale rol.
Veel schoonmaakcontracten zijn tot stand gekomen in een markt waarin prijs nog altijd zwaar weegt. Bij aanbestedingen kan een verschil van enkele procenten bepalend zijn voor het binnenhalen van een opdracht. Ondernemers die vooraf rekening houden met toekomstige loon- en kostenstijgingen lopen het risico duurder te zijn dan concurrenten. Wie te scherp inschrijft, kan later ontdekken dat een contract nauwelijks nog rendabel uit te voeren is.
Het cao-conflict maakt die onzekerheid groter. Mocht FNV besluiten opnieuw acties te organiseren, dan kunnen ook opdrachtgevers daar de gevolgen van merken. Schoonmaakwerk blijft liggen, locaties kunnen minder goed worden onderhouden en werkgevers moeten tijd besteden aan de organisatorische gevolgen. De rekening daarvan kan niet onbeperkt bij het schoonmaakbedrijf worden neergelegd.
Voor de branche ligt daarom ook een opdracht richting klanten. Professionele schoonmaak heeft een prijs. Hogere lonen, betere reiskostenvergoedingen, opleidingen, duurzame inzetbaarheid en goed werkgeverschap kunnen alleen worden gerealiseerd wanneer daar in schoonmaakcontracten voldoende financiële ruimte tegenover staat.
Dat vraagt eveneens iets van aanbestedende organisaties. Wanneer opdrachtgevers enerzijds hoge eisen stellen aan kwaliteit, personeel, duurzaamheid en sociale voorwaarden, maar anderzijds vooral op de laagste prijs selecteren, ontstaat een steeds moeilijker houdbare tegenstelling.
Voor mkb-schoonmaakbedrijven is dat misschien wel de belangrijkste les uit het huidige cao-conflict. De discussie tussen vakbonden en werkgeversorganisaties vindt plaats aan de cao-tafel, maar de financiële gevolgen komen uiteindelijk terecht op de werkvloer, in de calculatie en bij de opdrachtgever.
Daarom zou bij nieuwe contracten nadrukkelijker rekening moeten worden gehouden met loon- en kostenontwikkelingen gedurende de looptijd. Heldere indexeringsafspraken kunnen voorkomen dat een ondernemer twee of drie jaar vastzit aan een prijs die niet langer aansluit bij zijn werkelijke kosten.
De schoonmaakbranche heeft de afgelopen jaren bovendien te maken gekregen met personeelstekorten, hogere lonen en steeds hogere verwachtingen van opdrachtgevers. Tegelijkertijd moeten bedrijven concurrerend blijven. Dat spanningsveld verdwijnt niet met het ondertekenen van een cao.
De landelijke stakingsweek mag dan voorbij zijn, de onderliggende discussie is dat allerminst. Zolang werknemers meer financiële zekerheid verlangen, werkgevers hun bedrijven rendabel moeten houden en opdrachtgevers scherp blijven inkopen, blijft één vraag boven de markt hangen: Wie is uiteindelijk bereid de werkelijke prijs van professionele schoonmaak te betalen?
Tekst: Redactie SIEV dagblad.
