Twee schoolbesturen in Amstelveen moeten hun gunningsbeslissingen voor schoonmaakwerkzaamheden intrekken. De rechtbank Oost-Brabant heeft geoordeeld dat bij de aanbestedingsprocedure wezenlijke fouten zijn gemaakt. Volgens de rechter was de procedure onvoldoende transparant en moet er, als de opdrachten alsnog worden gegund, een volledig nieuwe aanbesteding plaatsvinden. Dit betekent dat SIEV-lid Balans Schoonmaak de aangespannen rechtszaak heeft gewonnen. Ondanks een eventueel hoger beroep is de uitspraak in de praktijk meteen rechtsgeldig.
Door Bart Bakker
Aanbestedingsfouten bij schoonmaakopdrachten
De zaak draait om de Europese aanbesteding van schoonmaakdiensten voor meerdere scholen in Amstelveen. De twee schoolbesturen hadden eerder een besluit genomen over de gunning van het contract aan specifieke schoonmaakbedrijven, maar een concurrerende inschrijver stapte naar de rechter.
Volgens de rechtbank is tijdens het beoordelingsproces niet voldaan aan de vereiste transparantie die bij aanbestedingen geldt. Zo werd onvoldoende duidelijk op basis van welke criteria de inschrijvingen zijn beoordeeld en hoe de uiteindelijke puntentoekenning tot stand is gekomen.
“Een aanbestedende dienst moet objectieve, controleerbare en transparante beoordelingsmethoden hanteren,” aldus het vonnis. “Dat is in dit geval niet gebeurd.”
De rechtbank stelt dat door deze gebreken de gelijke kansen van inschrijvers zijn aangetast. Daardoor is het vertrouwen in een eerlijke beoordeling niet meer gewaarborgd.
Rechter: gunningsbeslissingen ongeldig
De uitspraak betekent dat beide schoolbesturen hun huidige gunningsbesluiten moeten intrekken. Ook mogen zij niet doorgaan met de uitvoering van de reeds aangekondigde schoonmaakcontracten. Als de schoolbesturen alsnog de diensten willen uitbesteden, moeten zij de aanbesteding volledig opnieuw uitvoeren.
De rechter benadrukt dat een gedeeltelijke correctie niet volstaat:
“De gemaakte fouten zijn zodanig fundamenteel dat herstel binnen de bestaande procedure niet mogelijk is.”
De uitspraak past in een reeks van recente zaken waarin rechters streng toezien op naleving van aanbestedingsregels. Zeker bij overheidsinstellingen en semipublieke organisaties, zoals scholen, is transparantie een harde eis.
Transparantie blijft knelpunt bij kleinere organisaties
De zaak in Amstelveen legt een breder probleem bloot dat vaker speelt bij kleinere of middelgrote organisaties die aanbestedingsplichtig zijn. Vooral onderwijsinstellingen en zorgorganisaties hebben moeite met de complexiteit van de regels.
Volgens aanbestedingsjuristen gaat het vaak mis bij de beoordelingssystematiek: de beschrijving van hoe inschrijvingen worden gewogen, beoordeeld en gescoord. Wanneer dit onvoldoende concreet is uitgewerkt, kunnen bedrijven bezwaar maken — en vaak met succes.
Gevolgen voor de scholen en schoonmaakbedrijven
De uitspraak betekent voor de schoolbesturen een aanzienlijke vertraging. De nieuwe aanbesteding zal opnieuw moeten worden opgestart, wat maanden kan duren. Tot die tijd zullen de scholen hun bestaande schoonmaakcontracten waarschijnlijk moeten verlengen of tijdelijk verlengen via noodconstructies om continuïteit te waarborgen.
Voor de betrokken schoonmaakbedrijven betekent dit eveneens onzekerheid. De winnende partij ziet haar gunning ongeldig verklaard, terwijl de klagende partij mogelijk opnieuw mag inschrijven.
“Het is frustrerend voor alle partijen,” zegt een betrokkene uit de schoonmaakbranche. “Bedrijven investeren veel tijd en geld in zo’n aanbesteding. Als de procedure niet klopt, voelt dat als een verlies voor iedereen.”
Strengere controle op aanbestedingen verwacht
De uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant bevestigt dat de rechterlijke macht steeds kritischer kijkt naar de naleving van aanbestedingsregels, zeker in het publieke domein. Experts verwachten dat dit een signaal zal zijn voor andere instellingen om hun aanbestedingsprocedures beter te documenteren en juridisch te laten toetsen voordat ze beslissen.
“Deze uitspraak onderstreept dat goedbedoelde, maar slordig uitgevoerde procedures niet meer worden getolereerd,” aldus een aanbestedingsspecialist. “Zeker in sectoren als onderwijs en zorg, waar veel belastinggeld mee gemoeid is.”
Les in zorgvuldigheid
De kwestie in Amstelveen laat zien dat transparantie en gelijke behandeling geen formaliteiten zijn, maar fundamenten van het aanbestedingsrecht. Voor de schoolbesturen betekent de uitspraak een pijnlijke les, maar ook een kans om hun procedures te verbeteren.
In de komende maanden zullen zij een nieuwe aanbesteding moeten uitschrijven, ditmaal met strikt omschreven criteria en een beter gedocumenteerd beoordelingsproces. Alleen dan kan het vertrouwen van de markt en de rechtmatigheid van de gunning worden herstel
Publiklatie: SIEV-Dagblad
