Code rood. Waar we vroeger vooral aan storm en sneeuw dachten, gaat het tegenwoordig net zo goed over extreme hitte. En dat roept een interessante vraag op: wat betekent een hittegolf eigenlijk voor de schoonmaak?

Voor vorst kennen we in de schoonmaakcao afspraken over vorstverlet. Voor hitte kennen we eigenlijk niets. Opvallend, want de impact van extreme warmte wordt steeds groter. Niet alleen voor mensen die buiten werken, maar ook voor schoonmakers die in slecht gekoelde gebouwen, trappenhuizen of afgesloten ruimtes hun werk moeten doen.

Misschien is het tijd om daar eens serieus over na te denken.

Schoonmaak is geen sluitpost

De schoonmaak draait vaak om beschikbaarheid. Veel werkzaamheden vinden plaats voordat een kantoor opengaat of juist nadat iedereen naar huis is. Dat maakt het aanpassen van werktijden ingewikkeld.

Bij glazenwassers is het heel normaal dat zij in de zomer vroeger beginnen en eerder stoppen om de ergste hitte te vermijden. Voor schoonmakers ligt dat veel minder vanzelfsprekend. Terwijl juist zij vaak zwaar fysiek werk verrichten.

Waarom eigenlijk?

Als een glazenwasser om 06.00 uur kan starten, waarom zou een schoonmaker dat dan niet kunnen?

Wie bepaalt de werktijden?

Kunnen schoonmaakbedrijven eenzijdig besluiten om eerder te beginnen of juist later op de avond te werken? Juridisch is dat niet zo eenvoudig. Werktijden zijn vaak onderdeel van afspraken met opdrachtgevers én van arbeidsovereenkomsten.

Daarnaast speelt de praktijk een grote rol.

Neem een appartementencomplex. Een schoonmaker die om 06.00 uur een trappenhuis gaat stofzuigen, zal niet bij iedere bewoner op applaus kunnen rekenen. Geluidsoverlast is een reële zorg.

Maar hetzelfde geldt voor kantoren. Veel gebouwen schakelen de klimaatinstallatie buiten kantooruren terug of zelfs helemaal uit. Dat bespaart energie, maar betekent ook dat schoonmakers juist tijdens hun werkzaamheden in een veel te warme omgeving moeten werken.

Daar mag best een vraag tegenover staan.

Klimaatbeheersing hoort ook bij goed opdrachtgeverschap

Als een opdrachtgever verwacht dat de schoonmaak buiten reguliere kantoortijden plaatsvindt, is het dan niet redelijk dat ook de klimaatinstallatie tijdens die uren goed functioneert?

We vinden het heel normaal dat medewerkers overdag in een comfortabel gebouw werken. Waarom zouden schoonmaakmedewerkers daar geen recht op hebben?

Goede arbeidsomstandigheden stoppen niet zodra de laatste kantoormedewerker naar huis gaat.

De dubbele maat

Veel organisaties beschikken inmiddels over uitgebreide hitteprotocollen voor hun eigen personeel. Extra pauzes. Water beschikbaar. Werkzaamheden aanpassen. Thuiswerken waar mogelijk.

Maar vervolgens wordt wel verwacht dat de schoonmaak op exact dezelfde tijden en onder dezelfde omstandigheden doorgaat.

Dat wringt.

Natuurlijk is schoonmaak essentieel. Maar dat geldt ook voor de mensen die het werk uitvoeren.

Kijk naar de zorg of de brandweer. Ook daar kan het werk niet stilvallen. Toch worden werkzaamheden waar mogelijk aangepast, worden extra maatregelen genomen en wordt gekeken hoe medewerkers veilig kunnen blijven werken.

De schoonmaak verdient diezelfde benadering.

Tijd voor afspraken in de cao

Juist nu de cao opnieuw onderwerp van onderhandelingen wordt, ligt er een mooie kans.

Niet om een uitgebreid pakket aan regels op te tuigen, maar om een helder hitteprotocol op te nemen.

Denk bijvoorbeeld aan afspraken over:

• wanneer sprake is van extreme hitte;
• het tijdelijk aanpassen van werktijden;
• extra drink- en rustmomenten;
• het aanpassen of uitstellen van zwaar fysiek werk;
• afspraken met opdrachtgevers over klimaatbeheersing buiten reguliere openingstijden;
• gezamenlijke verantwoordelijkheid van opdrachtgever en schoonmaakbedrijf.

Zo ontstaat duidelijkheid voor iedereen.

Gezond verstand boven starre regels

Niet iedere situatie is hetzelfde. Een ziekenhuis draait 24 uur per dag. Een kantoor is iets anders dan een appartementencomplex. Een school vraagt weer om andere oplossingen.

Daarom hoeft een hitteprotocol geen dichtgetimmerd document te zijn. Juist ruimte voor maatwerk is belangrijk.

Maar één uitgangspunt zou altijd moeten gelden: de gezondheid van medewerkers mag nooit ondergeschikt zijn aan een planning.

De schoonmaak verdient een volwaardige plek

Extreme hitte is geen uitzondering meer. Het wordt steeds vaker onderdeel van onze zomers.

Daarom is de vraag niet óf we afspraken moeten maken, maar wanneer.

Misschien is het wel tijd dat de schoonmaaksector stopt met reageren op hitte en begint met vooruitdenken. Niet omdat het moet, maar omdat goed werkgeverschap, goed opdrachtgeverschap en gezond verstand daarom vragen.

Want uiteindelijk geldt voor iedere beroepsgroep hetzelfde: een schoon gebouw is belangrijk, maar de mensen die daarvoor zorgen zijn belangrijker.