Twee jaar lang loon moeten doorbetalen wanneer een werknemer langdurig ziek wordt, blijft een belangrijk knelpunt voor werkgevers. Vooral kleine en middelgrote ondernemingen kunnen hierdoor financieel en organisatorisch zwaar worden geraakt. Minister van Werk en Participatie Thierry Aartsen erkent het probleem en werkt aan maatregelen om de verplichtingen voor werkgevers beter uitvoerbaar te maken.
Voor de schoonmaakbranche is de discussie bijzonder relevant. Schoonmaak is arbeidsintensief en de personeelskosten vormen verreweg de belangrijkste kostenpost. Wanneer een medewerker langdurig uitvalt, stopt de rekening voor de werkgever niet. Naast de loondoorbetaling krijgt een ondernemer te maken met kosten voor vervanging, arbodienstverlening en re-integratie.
Wettelijk moet een werkgever bij ziekte maximaal twee jaar minimaal 70 procent van het loon doorbetalen. Cao-afspraken kunnen echter bepalen dat een werknemer gedurende bepaalde perioden een hoger percentage ontvangt. In de schoonmaak-cao zijn daar eveneens afspraken over gemaakt. De werkelijke financiële belasting voor een schoonmaakbedrijf kan daardoor aanzienlijk zijn.
Daar komt bij dat werkgever en werknemer gedurende de ziekteperiode verplichtingen hebben op het gebied van re-integratie. Na twee jaar beoordeelt UWV of voldoende is gedaan om de werknemer weer aan het werk te krijgen. Wanneer UWV vindt dat een werkgever onvoldoende inspanningen heeft geleverd, kan zelfs een loonsanctie worden opgelegd waardoor maximaal nog een jaar loon moet worden doorbetaald.
Juist die onzekerheid wil Aartsen verminderen. De minister heeft aangegeven dat kleine ondernemers de huidige verplichtingen als een grote last kunnen ervaren. Hij wees daarbij op het voorbeeld van een onderneming met slechts vijf werknemers. Wanneer één medewerker langdurig uitvalt, moet niet alleen het loon worden doorbetaald, maar moet tegelijkertijd vervanging worden geregeld.
Volgens Aartsen kan die onzekerheid er zelfs toe leiden dat ondernemers terughoudend worden om personeel een vast dienstverband aan te bieden. Daarmee wordt een regeling die werknemers zekerheid moet bieden mogelijk tegelijkertijd een belemmering voor werkgevers om juist die zekerheid te geven.
Het kabinet heeft daarom inmiddels verschillende wijzigingen in voorbereiding. Een belangrijke verandering is dat het oordeel van de bedrijfsarts leidend moet worden bij de beoordeling van de re-integratie-inspanningen na twee jaar ziekte. Een werkgever die het advies van de bedrijfsarts correct uitvoert, moet daardoor vooraf meer zekerheid krijgen dat aan de verplichtingen is voldaan.
Voor werkgevers kan dat vooral het risico op een onverwacht derde jaar loondoorbetaling verkleinen.
Een tweede voorstel richt zich specifiek op kleine en middelgrote werkgevers. Wanneer na het eerste ziektejaar duidelijk wordt dat een werknemer niet kan terugkeren in zijn eigen functie, moet de re-integratie onder bepaalde voorwaarden volledig kunnen worden gericht op werk bij een andere werkgever. Daarmee krijgt de ondernemer eerder duidelijkheid over de vraag of de arbeidsplaats definitief door iemand anders kan worden ingevuld.
Voor een schoonmaakbedrijf kan dat praktisch een groot verschil maken. Stel dat een onderneming twintig schoonmakers in dienst heeft en één medewerker langdurig uitvalt. De werkzaamheden bij de opdrachtgever gaan gewoon door. Er moet dus onmiddellijk iemand anders worden ingezet. Wanneer maandenlang onzeker blijft of de oorspronkelijke werknemer terugkeert, is het moeilijk om die vervanging structureel te organiseren.
Het kabinet wil de loondoorbetaling bij ziekte daarom nadrukkelijk werkbaarder maken, met name voor het mkb. Daarbij zoekt het naar een evenwicht. Werknemers die ziek worden moeten inkomensbescherming en goede begeleiding naar werk houden. Tegelijkertijd mogen de financiële risico’s volgens het kabinet niet zo groot worden dat werkgevers geen mensen meer in vaste dienst durven nemen.
Voor de schoonmaakbranche ligt daar een belangrijk aandachtspunt. De sector kampt al jaren met personeelstekorten en heeft juist belang bij medewerkers die voor langere tijd aan een bedrijf verbonden blijven. Wanneer ondernemers vanwege het financiële risico bij langdurige ziekte huiverig worden voor vaste contracten, staat dat haaks op de wens om werknemers meer zekerheid te bieden.
Daarom gaat de discussie verder dan alleen de vraag hoeveel loon tijdens ziekte moet worden betaald. Ook preventie, verzuimbegeleiding en snelle re-integratie spelen een rol. Voor schoonmaakbedrijven betekent dit dat aandacht voor fysieke belasting, werkdruk, goed werkgeverschap en tijdige begeleiding uiteindelijk ook een bedrijfseconomisch belang heeft.
Aartsen wil de komende periode met meer voorstellen komen. Zijn uitgangspunt is dat het stelsel zowel voor werknemers als werkgevers beter moet functioneren. Voor schoonmaakondernemers is vooral van belang hoe ver het kabinet uiteindelijk durft te gaan.
Want goede bescherming van een zieke werknemer is noodzakelijk. Maar wanneer één langdurig ziektegeval een kleine ondernemer jarenlang financieel en organisatorisch onder druk kan zetten, dreigt een ander probleem: dat werkgevers voorzichtiger worden met het aanbieden van de vaste banen waar werknemers juist behoefte aan hebben.
Tekst: Redactie SIEV Dagblad.
