Inflatie leren we op school als de stijging van prijzen: logisch toch? Als een appel eerst 1 euro kost, en later 2 euro –  dan daalt de koopkracht van geld. Maar inflatie is geen natuurwet; het is een politiek en economisch fenomeen met tastbare effecten voor ondernemers en bedrijven. VNO NCW gaat hier in een opinie-artikel nader op in.

De inflatie in Nederland over heel 2025 kwam gemiddeld uit op 3,3 procent — ruim boven de Europese doelstelling van 2 procent. Maar de recente ontwikkeling laat een ander, genuanceerder beeld zien: de inflatie in december 2025 was 2,8 procent (jaar op jaar) en in januari 2026 (jaar op jaar) zelfs nog verder gedaald naar 2,4. Dat is goed nieuws — het tempo van prijsstijgingen neemt af — maar ondernemers voelen de effecten nog steeds sterk. 

Inflatie raakt ondernemers aan de randen van hun marge

Op het eerste gezicht lijkt inflatie eenvoudig: prijzen stijgen. Maar het mechanisme is complex zodra je het in de bedrijfsvoering plaatst. Bedrijven zelf hebben te maken met hogere kosten van grondstoffen, energie en logistiek. Niet altijd kunnen ze deze kosten volledig doorberekenen aan klanten, omdat concurrenten binnen de eurozone hun prijzen laag houden. De euro maakt prijsvergelijking directer; klanten stappen snel over naar goedkopere aanbieders.  

Daarom klopt het niet om te zeggen dat alleen ondernemers inflatie veroorzaken. Zij reageren er ook op, en vaak met beperkte manoeuvreerruimte. Dat vertaalt zich in marges: eerdere CBS-enquêtes toonden dat meer dan de helft van de ondernemers de gestegen kosten niet volledig kon doorberekenen, met druk op winst en investeringsruimte.  

Daarnaast hebben de lonen de afgelopen jaren een significante impact gehad. De cao-loonstijging over 2024 was circa 6,8 procent en 5 procent in 2025, de hoogste in decennia. Dit drukt vooral op arbeidsintensieve sectoren zoals dienstverlening, zorg en bouw, waar lonen een groot deel van de kostprijs vormen. Ondernemers moeten investeren in personeel en scholing, terwijl ze tegelijk concurrerend willen blijven, een delicate balans. 

Nederland structureel duurder  

Nederland onderscheidt zich van andere eurolanden door structureel hogere inflatie. Sinds de invoering van de euro zijn prijzen hier gemiddeld harder gestegen dan elders in de monetaire unie. Dat komt door een combinatie van factoren. De omvangrijke dienstensector speelt een rol; deze is arbeidsintensief en minder productief dan de industrie, waardoor hogere lonen direct doorwerken in prijzen. Personeelstekorten versterken deze druk en kunnen een loon prijs spiraal aanwakkeren.  

Daarnaast is Nederland relatief afhankelijk van dure energie en indirecte belastingen, waardoor consumentenprijzen gevoeliger zijn voor schokken. Samen met een krappe arbeidsmarkt en internationale concurrentie betekent dit dat inflatie hier niet alleen hoger, maar ook beweeglijker is dan in de rest van de eurozone. 

Afkoeling biedt ruimte voor beleid en strategie  

De recente daling van de inflatie is mooi. Het tempo van prijsstijgingen neemt af, wat wijst op het wegvallen van tijdelijke schokken zoals hoge olieprijzen, verhoogde indirecte belastingen of seizoenseffecten. Maar de structurele factoren — arbeidsmarkt, energieafhankelijkheid, dienstenintensiteit — blijven bestaan. De uitdaging is daarom niet alleen het dempen van inflatie op korte termijn, maar het creëren van een robuustere economie die bestand is tegen prijsschokken. 

Wat betekent dit concreet voor beleid? Eerst: wat werkt niet? Kortgezegd: al te rigoureuze marktingrepen. Prijsplafonds en andere directe interventies lijken aantrekkelijk, maar hebben vaak ongewenste bijeffecten. In de vrije huursector zien we bijvoorbeeld dat regulering leidt tot schaarste en hogere effectieve kosten. Verstandiger is een meer integrale aanpak. Een waarbij loonontwikkeling wordt gekoppeld aan productiviteitsgroei. Hogere lonen beschermen de koopkracht, maar als ze niet samengaan met efficiency verhogende investeringen, scholing en technologie, leiden ze tot hogere prijzen die de koopkracht juist weer uithollen.  

Daarnaast is structurele hervorming van de arbeidsmarkt noodzakelijk. Meer mobiliteit en flexibiliteit kunnen personeelstekorten verminderen en de doorwerking van lonen naar prijzen dempen. Investeren in binnenlandse productie maakt Nederland minder afhankelijk van import en internationale prijsschommelingen, terwijl begrotingsbeleid gericht op productieve investeringen — zoals infrastructuur en innovatie — de economie structureel sterker maakt.  

Kortom: het beleid dat structurele efficiëntie bevordert en verdienvermogen verhoogt, dempt tegelijk de inflatie. Wat goed is voor de economie, is zodoende ook goed voor ondernemers. 

Ondernemersstrategie: anticiperen in plaats van reageren 

Wat kunnen bedrijven zelf doen? Proactief handelen is cruciaal. Ondernemers kunnen slim inkopen en voorraadbeheer inzetten om schommelingen in inputkosten op te vangen. Investeren in digitalisering en automatisering verhoogt de efficiëntie en productiviteit, waardoor de loonkosten per eenheid product dalen. Daardoor hoeven kostenstijgingen niet direct te worden doorberekend aan klanten. Daarnaast vraagt een doordachte prijsstrategie — waarin waarde-communicatie centraal staat — om klanten duidelijk te maken waarom een product of dienst zijn prijs waard is, in plaats van reflexmatig de prijzen te verhogen. Bedrijven die deze structurele aanpassingen doorvoeren, bouwen robuustere businessmodellen. Ze beschermen hun marges, behouden hun concurrentievermogen en kunnen gemakkelijker investeren in groei, zelfs in een omgeving van fluctuerende prijzen. 

Conclusie: overheid en ondernemers kunnen beiden inflatie remmen 

Inflatie is zeker niet verdwenen, maar het tempo van prijsstijgingen vertraagt. Voor ondernemers is het geen abstract percentage, maar een factor die hun concurrentiepositie, kosten en strategische keuzes beïnvloedt. Beleid kan helpen: loonmatiging gekoppeld aan productiviteit, hervormingen van de arbeidsmarkt, versterking van binnenlandse productiecapaciteit en investeringen in innovatie maken de economie robuuster. Ondernemers kunnen zelf sturen door slim kostenbeheer, productiviteitsverbetering en strategische keuzes die hun verdienvermogen beschermen. Wat werkt tegen inflatie, versterkt tegelijkertijd de concurrentiekracht en stabiliteit van Nederland. Het is tijd om structurele oplossingen door te voeren die zowel bedrijven als de economie op lange termijn ten goede komen. 

Bron: VNO NCW. Forum.